310 Iets over de aanwezigheid , den oorsprong en de 



ten opzichte harer vorricbtiugen van elkaar afwijken en dus physiolo- 

 giseh eene verschillende waarde bezitten. 



D3 natuurkundigen, die in deze richting het veld der "chlorophyl- 

 kwestie" hebben ontgonnen en bearbeid, zijn allesbehalve gering in 

 aantal. Als de voornaamsten noemen wij haeckel, de gebroeders hertwig, 

 krukenberg, cienkowski, sorby en schenk, hüxley, hamann en, last 

 not least, k. brandt, geza entz en patrick geddes, mannen die, althans 

 voor een groot deel, tot de beroemdste biologen van onzen tijd behooren. 



Wij zullen nu hunne onderzoekingen op vergelijkende wijze gaan be- 

 schrijven, om dan aan het eind de voornaamste resultaten, — die voor- 

 loopig gezegd — eene verrassende overeenstemming vertoonen, in het 

 kort na te gaan. 



Keeren wij hiertoe in de eerste plaats terug tot die dieren , bij welke 

 het chlorophyl het eerst werd ontdekt , nl. tot de Planariën. Sommige dezer 

 wormen bevatten eene groote hoeveelheid der groene kleurstof en zijn 

 dus bijzonder geschikt tot het nemen van proeven. 



Patrick geddes stelde, in 1878 te Eoskoff zijnde, een groot aantal 

 exemplaren van Convoluta Schultzü bloot aan de rechtstreeksche inwer- 

 king vau zonlicht en nam weldra aan de oppervlakte der dieren eene 

 snelle ontwikkeling van gasbellen waar. Die gasbellen werden zorgvul- 

 dig opgevangen en vervolgens aan een nauwkeurig scheikundig onder- 

 zoek onderworpen. Hij kwam hierbij tot het verrassende resultaat , dat 

 het ontwikkelde gas niet minder dan 45 — 55°/ zuurstof bevatte. 



Getuigde dit verschijnsel reeds voor de identiteit der kleurstof met 

 plantaardig bladgroen, zijn vermoeden werd geheel bevestigd, toen hij 

 na afloop der proef een mikroskopisch onderzoek naar de groene deel- 

 tjes der wormen instelde. 



Dit onderzoek leerde, dat in die groene deeltjes in grooten getale 

 zetmeelkorrels aanwezig waren , die zich onder den iuvloed van het zon- 



aan, dat, al moge het bladgroen van hooge beteekenis zijn voor het assimilatieproces 

 der plant, de zooeven genoemde leer nog geenszins afdoend en streng bewezen is. Zoo 

 is volgens hem de werkzaamheid van het chlorophyl bij de koolzuurontleding nog eene 

 onopgeloste kwestie en is evenmin het feit voldoende bewezen dat bij de zetmeel vorming 

 binnen in de bladgroenkorrels ontleding en dus verwoesting van het bladgroen plaats 

 heeft. Pringshkim deelt verder mede dat de chlorophylkorrels niet alleen koolzuur 

 maar ook zuurstof uit de lucht kunnen opslorpen. Als zoodanig is het onder "bepaalde 

 omstandigheden 1 ', waarop wij hier niet nader kunuen ingaan, tegelijk dienstbaar aan de 

 assimilatie en aan de ademhaling der plant. 



