EENE MERKWAARDIGE PUTBORING. 323 



op betrekkelijk geringe diepte. — Ik waag mij natuurlijk niet aan eene 

 verklaring van het verschijnsel. — Toch acht ik het belangrijk genoeg 

 om het onder uwe aaudacht te brengen." 



C. GrULDENSTEEDEN EgELING. 



De waarneming van het opstijgen van een brandbaar gas uit diepe 

 boorputten te Amsterdam, waarop de schrijver doelt, is door mij 

 vermeld in mijne in 1852 door het Kon. Instituut uitgegeven verhan- 

 deling: De bodem onder Amsterdam onderzocht en beschreven, op bl. 78. 

 Hier kwam het gas uit de merkwaardige laag, die ik met den naam 

 van diatomeënklei heb bestempeld , omdat zij voor '/ 3 tot t j i uit diato- 

 meenpantsers bestaat, waarvan 33 soorten door mij onderscheiden zijn. 

 Deze laag wordt onder Amsterdam aangetroffen op diepten , die van 

 39,1 meters (Lauriergracht) tot 43 meters (Nieuwmarkt) onder A. P. 

 verschillen. De dikte dezer laag bedraagt van 1,3 meter (Luthersch 

 weeshuis) tot 2,78 meters (Nieuwmarkt.) De kleur der laag is alge- 

 meen bruinzwart , het donkerst in hare benedenste gedeelten. De samen- 

 hang is aldaar ook het sterkst, en in de putten op de Nieuwmarkt 

 en bij het Luthersch weeshuis bestond zij uit dunne schilfers , die 

 plaatsgewijs op elkander lagen. Toen in de boorputten op de Laarier- 

 gracht, de Noordermarkt , de Passeerdergracht en de Bloemgracht (in 

 de suikerraffinaderij "Schoonenburgh" van den heer kooy jz.) de boor 

 tot in die laag was doorgedrongen, ontstond eene sterke opborreling 

 van gas, gepaard aan een zwavelachtigen stank, zooals de waarnemers 

 het noemden. Toen de boorder, ter onderzoeking der oorzaak , de ope- 

 ning der put met een brandende lamp naderde , vloog het gas in brand. 

 De vlam, die den doormeter der boorbuis, d. i. 11 '/ 2 A. duim of 29 

 centimeters, had, was volgens de berichten van de meeste getuigen 

 zeer helder en wit, als van gewoon gaslicht, volgens eenen anderen 

 roodachtig van kleur. Ook omtrent de hoogte die de vlam bereikte, 

 verschilden de getuigen. Volgens de meesten had deze 6 tot 8 voet, 

 volgens eenen anderen 15 tot 20 voet boven den beganen grond bedra- 

 gen. Het gas brandde met onverminderde kracht voort gedurende een 

 tijd die door verschillende personen op 3 / 4 tot 1 '/ 4 uur geschat werd. 

 Eerst toen de boor er werd uitgehaald en daardoor de lucht afgesloten, 

 doofde de vlam. 



