BEWARING VAN WINDKRACHT. 363 



verband, zichtbaar. Het te verkruien bovenstuk bestaat uit twee op- 

 staande stukken, boomstammen met het dikke worteleinde naar boven 

 gericht , en door dubbele dwarsbalken verbonden. Deze omvatten tevens 

 den standaard. De eindstukken dragen de as. De staart vormt met 

 het geheel driehoeken. Door een zoogenaamde pompboor is de stan- 

 daard in de lengte doorboord, ten einde de stang van het excentriek 

 naar de dubbele pomp door te laten. Hetzelfde hoofdbeginsel, op koorn- 

 en houtzaagmolens toegepast, voldoet uitmuntend. 



Hiermede komen wij aan het tweede bezwaar, n.1. dat de wind dik- 

 wijls elk oogenbrik van snelheid verandert. 



Algemeen is de klacht van den molenaar over de ongestadigheid 

 van den wind. Zonder gevaar kan men niets doen. Met gestadigen 

 wind kan men driemaal zooveel vorderen. Dit zijn uitdrukkingen, 

 die hij telkens bezigt. En waarlijk niet zonder reden. Want nauwe- 

 lijks heeft de molenaar zijn zeilen zoover uitgespannen , als hij met 

 eenige vrees durft wagen , en pas heeft de molen een paar minuten 

 gedaan wat hij doen kon, of de wind valt voor korter of langer tijd 

 en de molen doet slechts de helft , het derde , het vierde deel van 

 zooeven; ja somtijds is de molenaar verplicht allen arbeid te staken, 

 wil hij niet den gang geheel verliezen en tot stilstaan komen. De zei- 

 len nog verder uitspannen , daar is geen denken aan ; want voor hij 

 hiermee gereed is , is wellicht de snelheid van den wind zoodanig toe- 

 genomen dat de bestaande ontrolling reeds gevaarlijk wordt; zoodat 

 de molen b. v. in het uur nog geen tien minuten doet wat hij zou 

 kunnen doen. 



Een doelmatig , overal aan te brengen middel om dit groote ge- 

 brek op te heffen , zou dus de waarde , ook van de thans bestaande 

 windmolens zeer vergrooten. Een compensator die de oppervlakte der 

 zeilen naar de windsnelheid regelde, zou bovendien zonder gevaar 

 eene verbreeding van de wieken (dat met geringe moeite te doen is) 

 toelaten. Daardoor zal meer arbeid bij flauwen wind verkregen wor- 

 den ; het gaande en staande werk zal het door die gestadigheid veel 

 langer volhouden , en dus de reparatie-kosten aanmerkelijk verminde- 

 ren. En zou de voortgebrachte arbeid de meeste dagen niet met meer 

 dan de helft vermeerderen? 



Zou zulk een compensatie-werktuig voor windmolens de aandacht 

 niet dubbel waard zjjn, vooral in onzen tijd, nu de groote industrie 



