4 JOHANNES FLORENTIUS MARTINET. 



tuurlceraar , die voor hem slechts eene enkele was , omdat hij de 

 kennis der natuurverschijnselen als eene noodzakelijke opleiding tot de 

 kennis van God beschouwde. Toen werd hij herhaaldelijk getroffen door 

 aanvallen van beroerte , waarom hij zich naar Amsterdam begaf ten 

 einde aldaar een geneesheer te raadplegen. 



Hier was het dat de dood hem overviel, den 4<len Augustus 1795, 

 toen hij den leeftijd van 66 jaren had bereikt. Tot op het laatst van 

 zijn leven bleef hij ijverig werkzaam. Zijne laatste bemoeiing bestond 

 in het verzamelen zijner in de werken van geleerde maatschappijen, 

 vooral der in 1753 opgerichte Hollandsche Maatschappij der weten- 

 schappen te Haarlem , verspreide geschriften. Hij mocht echter de uit- 

 gave dezer verzameling, ofschoon zij nog in hetzelfde jaar 1795 te 

 Amsterdam bij johannes allart verscheen , niet meer beleven. 



In 1763 was martinet gehuwd met maria margarita van ossenberch, 

 die hem overleefde. Dit huwelijk bleef kinderloos , doch hij nam een 

 zoon zijner jongste zuster, die getrouwd was met Ds. h. e. kuipers, 

 als den zijnen aan. Deze neef, die bij zijn oom voortaan inwoonde, is 

 johannes martinet kuypers , later predikant te Westzaandam , vervol- 

 gens te Groningen, eindelijk als emeritus te Voorst overleden. Deze 

 erfde de geheele verzameling van martinet. Men zegt ook dat hij , 

 die met zijn oom dikwijls wandelde, de vragende persoon in den Ka- 

 techismus is geweest. 



Werpen wij thans eenen blik op den inhoud zijner geschriften , ten einde 

 in de eerste plaats te beoordeelen , welke plaats aan martinet onder Ne- 

 derland's natuuronderzoekers der achttiende eeuw toekomt. Ik zeg opzette- 

 lijk "natuuronderzoekers", want martinet, ofschoon hij in zijnen Kate- 

 chismus voornamelijk het woord richtte tot het jongere geslacht, was 

 veel meer dan een eenvoudig schrijver voor de jeugd of zelfs voor het groo- 

 tere beschaafde publiek , die zijn kennis alleen uit de tweede hand had en 

 haar slechts voor dit bepaalde doel pasklaar maakte. Integendeel , mar- 

 tinet heeft zelf de hand aan den ploeg geslagen , en , al is het getal 

 zijner wetenschappelijke ouderzoekingen niet groot, zoo heeft hij toch 

 getoond dat hij een uitstekend waarnemer was en dat hij de methode 

 om tot het oorzakelijk verband der natuurverschijnselen door te dringen , 

 zeer goed begreep en ook wist toe te passen. 



Reeds zijne dissertatie leverde daarvan het bewijs. Het onderwerp van 

 deze was de Ademhaling der Insekten. Hier moest het onderzoek deels 



