JOHANNES FLORENTIUS MARTINET. i) 



haak moest stuk slaan en zich dan tegen het ijs opwerken om voort 

 te komen. "Het kostte mij — zegt hij — dien avond één uur z waren 

 arbeid, eer ik overkwam, door het ijs henen, daar het, vijf uren te 

 voren , mij slechts eene geringe moeite , die in vijf minuten volbragt 

 was, gekost hadt. Hoe zuur leerde ik toen het spoedig opschieten van 

 grondijs kennen!" 



Toen hij later te Edam woonde , had hij gelegenheid om vele berich- 

 ten daaromtrent bij zeelieden en schippers in te winnen en zelf proe- 

 ven te nemen. Zoo kwam hij tot de overtuiging dat het grondijs nooit 

 in stilstaand maar alleen in sterk bewogen water ontstaat, doordat de 

 aan de oppervlakte gevormde ijsdeeltjes door den stroom naar de diepte 

 worden mede gevoerd en zich daar aan op den bodem liggende voor- 

 werpen vasthechten en deze als het ware omkorsten, terwijl het aldus 

 gevormde ijs, dat lichter dan water is, later met de daarin besloten 

 voorwerpen naar boven rijst. 



Aan zulke kleine trekken leert men den waren natuuronderzoeker 

 kennen , die , wanneer hij een hem ongewoon verschijnsel ontmoet , niet 

 rust voordat hij er de oorzaak van heeft opgespoord l . 



Wij zijn thans gekomen tot eene nadere beschouwing van martinet's 

 hoofdwerk, zijn Katechismus der Natuur, waarvan wij in den aanvang 

 van dit opstel reeds met een woord melding hebben gemaakt. Hij hield 

 zich met het plan daartoe reeds tijdens de laatste jaren van zijn 

 verblijf te Edam bezig, maar eerst toen hij zich te Zutphen gevestigd 

 had, kwam dat plan tot uitvoering. Toen het eerste deel verscheen 

 was hij acht en veertig jaren oud en dus in de volle kracht van zijn 

 leven. Hij droeg het op aan de jeugdige prinsen en prinses 2 van 



1 Er komen ter verklaring van de vorming van het grondijs nog andere omstandig- 

 heden ia aanmerking, die martinet niet kende en ook niet kon kennen, omdat zij nog 

 niet ontdekt waren : zooals de eigendommelijkheid van het water dat het niet bij ° 

 maar bij omstreeks 4° C. zijne grootste dichtheid heeft. Doch dit en andere bijzonderheden 

 gaan wij hier voorbij. 



J Kinderen van willem v: Willem frederik, geboren 24 Augustus 1772, later 

 koning willem t; willem george frederik, geboren 16 Februari 1774; deze trad, 

 na de vlucht van het Huis uit Nederland , in oostenrijkschen dienst , onderscheidde zich 

 ia de italiaansche veldtochten tegen de franschen, en overleed ongehuwd te Padua in 

 1799; FHEDERiCA louise wilhelmina, geboren 28 November 1770, later gehuwd met 

 prins karl george august, broeder van den hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel, die 



