JOHANNES FLORENTIUS MARTINET. 19 



andere dan het eenvoudig streven naar weten, naar waarheid. Maar 

 doet zij dit ook altijd? Helaas neen. Slechts zeer weinigen hebben in 

 de maatschappij eene zoo bevoorrechte stelling, dat zij zich bij uitslui- 

 ting daaraan kunnen wijden, dat is uit enkel liefde voor de natuur 

 en de waarheid , die zich aan haren geduldigen onderzoeker openbaart. 

 Doorgaans wordt de natuurwetenschap in meerdere of mindere mate 

 eene bijzaak, een middel om een ander doel te bereiken. De aanstaande 

 geneeskundige moet er een examen in afleggen, evenzoo de toekom- 

 stige ingenieur , de technoloog , de apotheker , de officieren bij de land- 

 en zeemacht. Dit examen is meestal de eigenlijke drijfveer , zelden de 

 liefde voor de wetenschap zelve. Zij , die het ondergaan, hebben slechts 

 gelegenheid er zich de eerste beginselen van eigen te maken, hetzij 

 aan de hoogere burgerscholen of aan de universiteiten , de polytechni- 

 sche school en de militaire scholen. Maar weldra nemen hunne studiën 

 eene praktische richting en de natuurwetenschap met hare strenge 

 eischen en onderzoeksmethoden raakt op den achtergrond. Het kan 

 trouwens niet anders. De maatschappij vordert een veel grooter getal 

 van praktisch ontwikkelde mannen dan van hen die zich alleen op 

 wetenschap toeleggen. Doch ook onder hen die het laatste doen zijn 

 er wier streven niet vrij is van bijbedoelingen. Voor hoe velen is eer- 

 zucht de eigenlijke prikkel die hen tot werkzaamheid drijft! Zij trach- 

 ten zich een naam te verwerven en bewegen zich bij voorkeur op een 

 zeer klein gedeelte van het uitgestrekt gebied , waar het hun niet 

 moeilijk valt de eene of andere kleine ontdekking te doen, die hun 

 naam in tijdschriften en handboeken doet overgaan. De zoodanigen 

 worden nooit tot wijsgeerige natuurkundigen , want daartoe wordt eene 

 veel breedere opvatting der taak vereischt , dan waartoe zij zich in staat 

 toonen. Zij blijven opperlieden maar worden nooit architekten. Weder 

 anderen zoeken het doel der natuurwetenschap uitsluitend in het nut 

 dat de maatschappij er uit trekt, de veraangenaming van het leven 

 door allerlei verbeteringen en uitvindingen , die de vrucht zijn eener 

 meer en meer doordringende kennis der natuur en van hare wetten. 

 Voorzeker een geenszins onedel streven , want daardoor wordt meer ge- 

 luk in de wereld gebracht, en elk die daartoe medewerkt verdient 

 achting. Maar er zijn ook , die haar in de eerste plaats beschouwen als 

 een mijn , die men ten eigen bate exploiteeren kan , om uit het opge- 

 dolvene geld te slaan, en ik vrees, dat het getal der zoodanigen in 

 onzen tijd meer en meer aan het toenemen is, Zoo zijn er velerlei bij- 



