20 JOHANNES FLORENTIUS MARTINET. 



bedoelingen, die de meesten tot beoefening der natuurwetenschap be- 

 wegen, waarbij echter het hoofddoel, het opsporen van waarheid en 

 niets dan waarheid, omdat men haar alleen om haar zelve lief heeft, 

 te dikwerf uit het oog wordt verloren. 



Wanneer wij dit overwegen, dan beschouwen wij de poging van 

 martinet en zijne medestanders in een ander licht, dan velen thans 

 geneigd zijn te doen. Ook voor hen was de natuurwetenschap geen 

 hoofdzaak , geen zuiver streven naar objectieve , onvervalschte waarheid , 

 maar zij hadden bij hun natuuronderzoek eene bijbedoeling. Zij wilden 

 het doen strekken tot bevestiging van hun reeds uit andere bronnen 

 geput godsbegrip , tot verheerlijking Gods , zoo als zij gewoon waren 

 zich uittedrukken. Die poging nu, ofschoon in den tijd van martinet 

 volstrekt geen wanhopige , is voor een groot deel mislukt ; zij heeft 

 zelfs , door overdrijving en eenzijdigheid , den godsdienst zei ven ge- 

 schaad en dien bij velen in discrediet gebracht. Toch mogen wij het edele 

 en verhevene van die poging niet miskennen, want zij beoogde een 

 grootsch doel en was vrij van lage zelfzucht. Het betaamt daarom het 

 tegenwoordige geslacht van natuurkundigen, waaronder slechts weini- 

 gen zijn die hetzelfde kunnen zeggen, niet uit de hoogte, waarop 

 wij thans staan , op zulke mannen steenen te werpen. Integendeel , zij 

 verdienen eene achtingvolle , eerbiedige waardeering. Wat in het bij- 

 zonder martinet aanbelangt, wij leeren hem uit zijne schriften inder- 

 daad kennen als een man van een edel karakter, uitgebreide kennis 

 en zeldzame werkzaamheid. Dit laatste blijkt reeds uit hetgeen in de 

 voorafgaande bladzijden omtrent hem gezegd is, maar wij voegen er 

 nu nog bij , dat martinet , behalve van zijne reeds vermelde geschriften 

 op natuurkundig gebied en een door hemzelven bewerkt Kort begrip 

 van zijnen Katechismus, voor kinderen bestemd, alsmede een zorgvul- 

 dig bewerkt register op de eerste achttien deelen van de Werken der 

 Hollandsche Maatschappij , ook de schrijver is van eene Kerkelijke His- 

 torie der Waldenzen, van eene Historie der Wereld, in 9 boekdeelen, 

 van een Zeemanshandboek *, en dat hij , in vereeniging met zijn vriend 

 van den berg, denzelfden die na zijn dood een levensschets van hem 

 gaf welke tot een lofrede werd, een Vaderlandsch Huisboek en een Ge- 



1 Dit werd door hem uitgegeven, toeu de Engelsche oorlog, die in 1781 met den 

 zeeslag van Doggersbank eindigde, begon te dreigen. Het bevat eene voor den zeernau 

 bestemde opwekkende en nuttige leetuur, ook vaderlandsliederen 



