22 J0HANNES FLORENTIUS MARTINET. 



zonder twijfel in dien tijd daaraan zeer bevorderlijk geweest, al heeft 

 hij dan ook langs dien weg getracht denkbeelden ingang te doen vin- 

 den , die , hoe weldadig zij het gemoed ook aandoen , toch in onzen 

 tijd voor de rechtbank van het verstand en de wetenschap niet meer 

 met hoop op goed gevolg kunnen verdedigd en althans zeer gewijzigd 

 zouden moeten worden. Doch hoe dit zij , zijn invloed is niet verloren 

 gegaan, het beste gedeelte daarvan is blijven voortbestaan : het wakker 

 geworden besef van de wenschelijkheid om reeds de jeugd in aanraking 

 te brengen met de natuur en hare geheimen, heeft zich voortgeplant 

 en meer en meer instemming gevonden , totdat in onze dagen algemeen 

 wordt ingezien dat eene zekere mate van natuurkennis aan geen be- 

 schaafd man of vrouw mag ontbreken en deze daarom algemeen op de 

 scholen als onderdeel van het onderwijs is ingevoerd. 



Martinet heeft hiertoe den eersten stoot en ook het voorbeeld ge- 

 geven, en het is daarom vooral dat zijne nagedachtenis bij ons in eere 

 moet worden gehouden, al staat het ook te vreezen, dat, indien hij 

 thans onder ons terugkeerde , hij wel eens bedenkelijk het hoofd zoude 

 schudden. 



Op de titelplaat , geplaatst voor het eerste deel van den Katechismus 

 der Natuur , ziet men een deel van het landschap , dat zich , aan de 

 overzijde van den IJssel, rondom Zutphen uitbreidt. Op den beneden- 

 grond , achter den toenmaligen vestingwal , staat martinet met zijn leer- 

 ling, beiden in de ons thans vreemd voorkomende kleederdracht van 

 dien tijd. Zij zijn in druk gesprek over het zich voor hunne oogen 

 ontrollend tafereel. Ter zijde , op den voorgrond , staat een rond , torenach- 

 tig gebouw , gedekt door een plat dak , waartoe een koepelachtig gebouw- 

 tje, dat daarboven uitsteekt, toegang geeft. Op dit plat staat eene jonge 

 dame , met het hooge kapsel van dien tijd , en ziet door een op een voetstuk 

 geplaatsten kijker naar buiten. Welnu, die toren, in vroeger eeuwen 

 een deel van de Zutphensche veste en de Bourgonj e-toren genoemd , 

 met het daarboven uitstekend gebouwtje , is , zooals uit het onderschrift 

 blijkt ' , eenmaal de plaats geweest , waar martinet een deel van zijn 

 werkzaam leven doorbracht en zijn Katechismus geschreven heeft. Dit 



1 "Onder het opstellen van dit boek, had ik, uit mijn kamer, het oog over de wallen 

 van Zutphen , over den schoonen voorbij stroomenden TJssel .... enz. 



