IN DE OMSTREKEN VAN HET LAACHER MEER. 37 



doorstroomen van gassen ontstane blazige wijziging van obsidiaan l . 

 Deze puimsteenbrokken liggen , zooals wij reeds gezien hebben , met 

 stukken van het omringende gesteente (dus devonschiefer) en andere 

 steensoorten in eene grijsachtige massa, welke uit fijnverdeelde puim- 

 steendeeltjes bestaat. De "duckstein" is dus een vulkanisch gesteente, 

 en gelijkt volkomen op de tuffen, welke nog tegenwoordig in den om- 

 trek van vulkanen gevormd worden. 



De vulkanische asschen doen nl. in vereeniging met water de tuffen 

 ontstaan. Dat hier ook water gewerkt heeft, wordt bewezen door de 

 ligging van de puimsteenbrokken in horizontale lagen. Evenals bij alle 

 tuffen zoo kan het water tot de vorming van dit gesteente op drie ma- 

 nieren medewerken. 



1° De asch en lapilli, welke meestal tot eene enorme hoogte uit den 

 krater van een vulkaan worden uitgeworpen , vallen in de zee en 

 worden op deze wijze in horizontale lagen uitgebreid; wanneer de 

 tuf op deze wijze gevormd is , omsluit zij dikwijls overblijfsels van 

 zeedieren. 

 2° De waterdampen, welke in groote hoeveelheid door de vulkanen 

 worden uitgestooten , verdichten zich tot wolken , zoodra zij in eene 

 hoogere en koudere luchtstreek zijn aangeland : als geweldige pias- 

 regens vallen zij op den vulkaan en zijne hellingen neder, waar 

 zij de zooeven nedergevallen asch en lavabrokken aantreffen en 

 deze ver met zich medevoeren. Hierbij komen dan somtijds nog ko- 

 lossale waterstroomen , afkomstig of van op den vulkaan aanwezige 

 meren , welke plotseling leeg loopen , of van sneeuw , dat de top 

 van den vulkaan bedekt. 

 3° Somtijds ook vloeit er water uit den krater en vormt met de asch 

 en lapilli eene breiachtige massa, welke somtijds nog grootere ver- 

 woestingen kan aanrichten dan de lavastroomen. 

 Welke van die drie werkingen hier heeft plaats gehad, is moeielijk 

 uit te maken , daar het resultaat altijd hetzelfde is. 



Onder de geologen heerschen hieromtrent dan ook verschillende mee- 

 ningen. Voor de eerste theorie schijnt de ligging der puimsteenen in 

 horizontale rijen te pleiten. Toch neemt men hier en daar enkele onre- 



' Obsidiaan is eene glasachtige modificatie der trachytische lavasoorten, en wel voor- 

 namelijk van die, welke rijk aan kiezelzuur zijn. Het is ontstaan door snelle afkoeling 

 der gloeiend vloeibare trachytmassa. 



