IN DE OMSTREKEN VAN HET LAACHER MEER. 39 



vermeld te worden, nl. ten eerste, dat ehrenberg. er kiezelpantsers 

 van infusoriën in vond , hetgeen volgens nöggerath bewijst , dat zij door 

 eene langzame afzetting ontstaan is, en ten tweede, dat men er ge- 

 steenten in meent ontdekt te hebben, welke veel gelijkenis hebben met 

 gneis , glimmer- en hoornblendeschiefer. Wanneer dit werkelijk zoo is , 

 z ou dit bewijzen, dat zich onder de devonische lagen van deze streek 

 het kristallijne schiefergebergte bevindt. 



Willen wij den tijd bepalen, waarin de "duckstein" gevormd is , dan 

 moeten wij zien te weten te komen , op welke lagen hij rust en welke 

 hem bedekken. Wij hebben reeds gezien, dat hij onmiddellijk op de 

 devonschiefer rust; wij zouden dus moeten besluiten , dat de " duckstein" 

 in den zeer langen tijd gevormd is, welke sedert de devonperiode tot 

 heden verloopen is, ware het niet, dat hij op sommige plaatsen op 

 löss-lagen rustte. Loss bestaat uit een aggregaat van zandkorreltjes en 

 is gedurende de diluviaalperiode voornamelijk op de hellingen der breede 

 dalen gevormd i en wel door afzetting van het materiaal dat de rivieren 

 telkens bij hoog water met zich mede voerden. Hierdoor laat het zich 

 verklaren dat de organische overblijfsels , welke men in de loss vindt , 

 bijna uitsluitend die van landbewoners zijn, welke gedurende de over- 

 stroomingen verongelukt zijn. Uit deze ligging van de tuf volgt dus 

 onmiddellijk dat zij eene zeer jonge vorming is, hetgeen nog wordt 

 bewezen door het feit, dat men in hare onderste lagen bladindruksels 

 van levende planten heeft ontdekt , nl. van Valeriana officinalis en Ur- 

 tica dioica. 



Met deze bijzonderheden omtrent dit even belangrijk als nuttig ge- 

 steente kunnen wij volstaan en verplaatsen ons nu weder in het Brohl- 

 dal , en wel aan de uitmonding van de Tonnisteyner beek. Hier bevin- 

 den zich eenige huizen en een badhótel , waar men voor weinig geld 

 een rustigen en nuttigen tijd kan doorbrengen. De bron , die men hier 

 aantreft is ijzerhoudend. In deze streek komen veel van zulke minerale 

 bronnen voor ; bijna ieder dorp bezit er een. Een deel van de bronnen , 

 welke het Laacher Meer van water voorzien , behoort hiertoe. Zij staan 

 met de vroegere vulkanische werkingen in verband. Het is genoegzaam 

 bekend, dat het uitstroomen van koolzuurgas in vulkanische streken 

 een gewoon verschijnsel is; wij zullen later zien, dat dit gas ook in 

 deze streken nog op vele plaatsen voortdurend uit den grond opstijgt; 

 het ontwikkelt zich echter ook in het bronwater , met welke het uit de 

 diepte aan de oppervlakte treedt. Het in het water opgeloste koolzuur- 



