40 EENIGE GEOLOGISCHE WAARNEMINGEN 



gas treft op zijn weg bestanddeelen aan , waarmede het zich verbinden 

 kan ; daardoor worden aan de gesteenten , die het ontmoet , stoffen ont- 

 trokken , en het water wordt op die wijze hoe langer hoe rijker aan car- 

 bonaten (koolzure zouten) , voornamelijk aan die van het natrium , cal- 

 cium , magnesium en ijzer ; zóó ontstaan de minerale bronnen , die ge- 

 acht worden bij vele ziekten een heilzamen invloed te kunnen uitoefenen. 

 Bisschof heeft aangetoond, dat deze bronnen in 1000 jaren 1,593,955,000 

 pond of 6,226,386 kubiek voet oker kunnen afzetten. Deze okermassa 

 zou eene uitgestrektheid van */ 8 vierkante mijl 1 voet hoog bedekken. 

 Dat men echter zulke afzettingen niet vindt , is daaraan toe te schrijven , 

 dat het water dezer bronnen wegens de helling van het gebergte weg- 

 vloeit, alvorens het al het ijzer heeft afgezet. 



Niet ver van de bron die wij bezochten , en wel aan den rechteroever 

 van de Tonnisteyner beek, daar waar deze in de Brohl uitmondt , treft 

 men uitgebreide afzettingen van kalktuf of kalksinter aan. Ook deze 

 hebben haar ontstaan aan de bronnen te danken. Tegenwoordig wordt 

 er slechts oker , geen kalk afgezet , hetgeen ons leert , dat deze bron- 

 wateren vroeger veel rijker aan kalk zijn geweest , en dat het koolzuur- 

 houdende water het eerst de kalksilicaten * en daarna die van het ijzer 

 aantastte , en eindelijk dat in den tegenwoordigen tijd al de kalksilica- 

 ten ontleed zijn. 



Wij vervolgen langs de Tonnisteyner beek onzen weg, die van het 

 dorp Wassenach al hooger en hooger stijgend, ons eindelijk op het 

 randgebergte om het Laacher Meer voert. Wij zien op deze wandeling 

 dat de tras dit dal nog tot op eene aanmerkelijke hoogte opvult, doch 

 even voor Wassenach wordt het gebergte lager, onze weg stijgt hier 

 en voert over eene eigenaardige tuf, welke men puimsteentuf noemt. 

 Zooals de naam aanduidt, bestaat deze grootendeels uit puimsteenen. 

 Deze tuf heeft eene groote uitbreiding , hetgeen door de lichtheid van den 

 puimsteen te verklaren is : één windvlaag was voldoende om die mijlen 

 ver weg te voeren. Deze tuf verbreidt zich dan ook naar het Zuiden 

 en Oosten tot aan den Rijn en de Moezel , hetgeen een blik op ons 

 kaartje doet zien. De puimsteenen zijn wit of geelachtig wit , en zijn nu 

 eens rond, dan weder van scherpe kanten voorzien; de poriën, welke 



1 Koolzuurhoudend water ontleedt de silicaten van kalk, kali, natron, ijzeroxyduul 

 en mangaanoxyduul bij gewone temperatuur, waarbij de carbonaten van deze basen 

 worden gevormd en kiezelzuur vrij wordt. 



