46 EENIGE GEOLOGISCHE WAARNEMINGEN 



nisch proces ontstaan, en wel door verbrokkeling van het devonische 

 schiefergebergte. Wij hebben vroeger reeds medegedeeld aan welke kracht 

 de devonlagen waarschijnlijk hare tegenwoordige ligging te danken heb- 

 ben. Uit de bovenste deelen van deze steil opgerichte lagen (zie fig. 1, bl. 35) 

 vormden zich nl. zoowel door mechanische als chemische processen kwarts- 

 brokjes , afkomstig van de kwartsgangen in het schiefergebergte , zand 

 en klei. Dit materiaal werd door de toenmaals aanwezige meren , in 

 welker omgeving tropische en subtropische planten groeiden , wegge- 

 voerd en op andere plaatsen weder afgezet. De zwaardere kwartsbrok- 

 ken vielen het eerst neder, en het zand en de klei werden het verste 

 meegevoerd. Zoo moet het verklaard worden dat die drie soorten van 

 materiaal meestal op verschillende plaatsen worden aangetroffen. Wan- 

 neer de massa echter in eene verdieping terecht kwam , dan werden er 

 drie lagen boven elkander gevormd. 



Zooals het nu nog geschiedt , o. a. in Amerika , zoo werden ook toen 

 groote massa's drijfhout door de stroomen mede gevoerd en afgezet, 

 en later weder door zand en klei bedekt. Dit hout was dus afgesloten 

 van de lucht en verloor langzamerhand zijn waterstof en zuurstof , waar- 

 door eindelijk een aan koolstof rijke stof overbleef, nl. bruinkool. 



Deze tertiaire lagen stellen ons nu waarschijnlijk de overblijfsels van 

 uitgebreide lagen voor , welke in deze periode op den bodem der zee , 

 aan het strand en aan de delta's gevormd zijn en welke in den dilu- 

 viaaltijd niet vernietigd zijn. Naar de planten te oordeelen , welke in de 

 bruinkoollagen gevonden zijn, is deze klei in het bovenste oligoceen- 

 tijdperk l gevormd. 



In eene groeve , welke zich weinige schreden van den oever van het 

 meer in deze kleilaag bevindt , ziet men een aantal doode dieren lig- 

 gen , die door koolzuurdampen , welke hier in groote hoeveelheid uit 

 den bodem opstijgen , gestikt zijn. Zooals wij reeds vroeger zagen , zijn 

 deze koolzuuruitstroomingen nog het overblijfsel van de vulkanische 

 werking ; en men vindt ze dan ook altijd in den omtrek van uitgedoofde 

 vulkanen. De spleten waar het koolzuurgas uitstroomt noemt men mo- 



1 De geologen verdeelen de tertiairperiode in : 



4 plioceeu j . 



jong tertiair. 

 3 mioceen ) 



2 oligoceen | 



oud tertiair. 

 1 coceen ) 





