EN DE KLIMAATSVERANDERING IN EUROPA IN HET BIJZONDER. 57 



den geheel toe. Maar wat nog sterker voor het Siberische klimaat dier 

 tijden pleit is de omstandigheid, dat zelfs ten tijde van ovidius de 

 Adriatische zee eiken winter bevroor, hetgeen eveneens met de Tiber 

 nog ten tijde van christus het geval was. Het klimaat in het noorden 

 van Italië was destijds zóó koud , dat er zelfs geene tarwe meer groeien 

 wilde. In het tegenwoordige Duitschland en Frankrijk zwierven beren 

 en elanden rond , dieren die thans in het hooge noorden leven , en was 

 de grond met wouden en moerassen bedekt. 



De verklaring die sommigen aan dit verschil in klimaat willen ge- 

 ven , nl. het verdwijnen der bosschen en moerassen , het bebouwen van 

 den grond enz. , blijkt , na de door ons boven omschrevene oorzaken 

 van het klimaat in den tegenwoordigen tijd, geheel onjuist te zijn, 

 daardoor kan eene zóó volslagene verandering niet worden teweeg ge- 

 bracht , en er moet dus een gewichtiger oorzaak der toenmaals heerschende 

 weersgesteldheid bestaan hebben. Dit moet een ieder volkomen duide- 

 lijk worden , wanneer men nagaat dat de oostkust van Amerika reeds 

 sedert lang meer bebouwd en van bosschen ontbloot is dan de weste- 

 lijke; niettemin doen zich de uitersten van warmte en koude op de 

 oostkust nog sterker gevoelen dan vroeger , dewijl de natuurlijke be- 

 schutting tegen beiden door het uitroeien der wouden wordt weggenomen. 



Eeuwen later schijnt de Siberische koude zich nog in enkele winters 

 te hebben doen gevoelen en alzoo de verandering slechts langzaam te 

 hebben plaats gegrepen , zooals uit het volgende overzicht blijkt : 



In den winter van 820 op 821 werden de Rijn, de Donau en andere 

 Duitsche rivieren gedurende een geheele maand met vrachtwagens 

 bereden. 



In 823 begon de winter reeds den 22sten September en duurde tot 

 den 12den April 824 waarbij vele menschen en dieren doodvroren. 



In 874 had men van 1 November tot het laatst van Maart 875 voort- 

 durend sneeuw. 



Na de koude winters van 912 — 913 en 975 — 976 volgde er een in 993 

 waarbij er in Juli nog ijs was. 



Tot de merkwaardige winters behooren nog die van 1010 — 1011 , 

 1019—1020, 1034—1035, 1024—1025, 1062—1063, terwijl men van 

 half November 1075— Juni 1076 te voet over den Rijn ging! 



Aangezien in deze lang vervlogen tijden de meteorologie nog geheel 

 onbekend was, zal de juiste oorzaak dezer klimaatsverandering wel 

 zeer moeielijk onderzocht kunnen worden. 



