EN DE KLIMAATSVERANDERING IN EUROPA IN HET BIJZONDER. 59 



of Labrador ten tijde der ontdekking kan echter niet veel verschil 

 met het tegenwoordige opgeleverd hebben, aangezien zulks eerst in 

 de 10de eeuw plaats vond, alzoo ongeveer 1000 jaren na den tijd waar- 

 over hier gehandeld wordt. 



Aangezien bij eene richting van Z.O. naar N.W. de barometrische 

 storingen op tamelij ken afstand van het vasteland van Europa passeer- 

 den , kan de windkracht wel niet zeer sterk geweest zijn en komt ook dit 

 weder met het klimaat van Siberië overeen, waar van September tot 

 Juni windstilte heerscht. 



Dat de poolstrooming langs de oostkusten der Vereenigde Staten 

 destijds eveneens eene andere richting zoude gehad hebben , is geen 

 noodzakelijk gevolg onzer onderstelling; integendeel, de golfstrooming 

 op de groenlandsche kust aankomende en zijn loop tusschen Groenland 

 en IJsland vervolgende, kan de poolstroom, d. w. z. de Hudsonsbaai- 

 strooming, zeer goed zijne tegenwoordige richting gehad hebben. De 

 poolstrooming , thans komende van tusschen Groenland en IJsland , heeft 

 daarentegen eene andere richting moeten hebben en in plaats van Z.W. , 

 Z.O. moeten loopen en dus op de N.W. kust van Europa moeten aan- 

 komen , reden te meer voor de geweldige koude der winters in Europa. 

 Het klimaat der N.O. kust van Amerika, alhoewel een kustenklimaat , 

 zou echter daarom toch altijd nog strenger geweest moeten zijn dan 

 het tegenwoordige der N.W. kust van Europa. 



Aangezien er nu echter, bij eene richting van den Golfstroom zoo- 

 als wij aangegeven hebben , eigenlijk geen N.O. arm bestond , zoo moet 

 de van het westen terugkeerende stroom , (ontstaande zooals wij boven 

 gezegd hebben door de draaiing der aarde) op ongeveer 40 a 45° N.B. 

 uit den Golfstroom ontsprongen , Z.O. geloopen zijn en dus de afrikaan- 

 sche strooming veel sterker geweest zijn dan thans. 



Wat het tegenwoordige europeesche klimaat betreft, schijnt er zelfs 

 gedurende een paar eeuwen verandering voorgekomen te zijn; men 

 vindt nl. dat voor ongeveer 2 a 300 jaren Schotland wijnbouw had; 

 zooals wij boven reeds deden opmerken kan in het Noordelijk gedeelte 

 van dit land thans nauwelijks tarwe gedijen! ' 



De richting van den Golfstroom moet dus langzamerhand van 



1 Aangezien Schotland juist in de richting ligt der barometrische minima komende 

 uit den Atlantischen Oceaan , zoo heerscht hier bijna voortdurend stormweder , reden ge- 

 noeg waarom aldaar bij lage zomertemperatuur bijna geen plantengroei aanwezig is. 



