66 DE METE00RSTEENEN. 



digd zijn , groeide aan de oevers van de Amazone ; het ijzer , waaruit 

 zijne stoomwerktuigen en gereedschappen bestaan en de steenkolen , 

 die hij tot verwarming en verlichting gebruikt, werden wellicht uit 

 Engeland en Duitschland aangevoerd. — Hij heeft de diepten van den 

 oceaan gepeild, de grootste bergen beklommen en zich hooger in de 

 lucht verheven , dan de arend of de condor !" 



Zoo spreekt men dikwijls en wijst , niet zonder zelfverheffing , op de 

 vorderingen der natuurwetenschap en der nijverheid , waardoor dit alles 

 mogelijk werd. 



Maar al te dikwijls wordt echter de mensch onzacht uit dien zoeten 

 droom wakker geschud en blijkt deze slechts zinsbegoocheling te zijn 

 geweest. Hoe weinig toch is er noodig , om het trotsche zeekasteel , 

 met al zijne schatten , te veranderen in een hulpeloos wrak , dat , 

 door de woeste golven her- en derwaarts geslingerd, talrijke slacht- 

 offers medevoerend , weldra in den afgrond wordt verzwolgen ? — Eene 

 geringe oorzaak is voldoende , om den spoortrein van de ijzeren baan 

 te doen storten, in een vormloozen klomp te herscheppen en talrijke 

 reizigers het leven te doen verliezen of deerlijk te verminken. — Hoe 

 dikwijls gebeurt het, dat het vuur, het nuttigste van alle hulpmid- 

 delen , waarvan de mensch zich bedient om de meest verschillende 

 veranderingen aan de stof te doen ondergaan , de grenzen , die daaraan 

 gesteld zijn, overschrijdt en, dood en verderf rondom zich versprei- 

 dend, de schatten van nijverheid en kunst in een oogwenk vernielt ? — 

 Als verder koude en vochtigheid den oogst doen mislukken , als hagel- 

 slag de hoop van den landman vernietigt, als kleine, voor het bloote 

 oog onzichtbare wezens , door het water of de lucht verspreid , de 

 gezondheid van den mensch bedreigen en de dragers worden van be- 

 smettelijke ziekten , die hem teisteren — dan ondervindt de trotsche 

 mensch dat hij, in vele opzichten, slechts de dienaar der natuur 

 en diep van haar afhankelijk is. 



Wanneer dit zoo is , op het einde van onze verlichte negentiende eeuw , 

 onder de meest ontwikkelde menschen — hoeveel te meer moet dit 

 dan vroeger het geval geweest zijn , toen de raadselen , die de na- 

 tuur aanbood, nog zooveel talrijker waren dan thans? Geen wonder, 

 dat toen de natuurverschijnselen, waarvan men de oorzaak niet kende, 

 veel meer indruk maakten op het gemoed van den mensch dan thans , 

 dat zij hem met angst en vrees vervulden en dat men geneigd was 

 die aan bovennatuurlijke oorzaken toe te schrijven. 



