1 32 INSTINKT. 



| 



zoogenoemde rudimentaire organen, wier waarneming ons dwong voor 

 goed vaarwel te zeggen aan de leer der doelmatigheid , die zoolang 

 onbeperkt werd gehuldigd. 



Ik zal mij echter "niet laten verleiden om , tot staving van wat ik be- 

 doel , meer bewijzen aan te halen uit de vele , die de natuurwetenschap 

 van onzen tijd mij aan de hand zoude kunnen doen. 



De waarschuwing, die er in opgesloten ligt, zal ons te pas komen 

 bij de behandeling van mijn onderwerp. Misschien is er geen enkele 

 groep van verschijnselen , waarvan de juiste verklaring meer is tegen- 

 gehouden door dat vermenschelijken van de natuur; misschien is ner- 

 gens de benadering der waarheid meer bemoeielijkt door het voorop 

 stellen van een a priori opgevat begrip. 



Feiten, niets dan door ieder erkende feiten, moeten onze gidsen zijn. 



De feiten nu, waarvan het onderzoek naar het wezen van wat wij 

 instinkt noemen uit moet gaan, zijn tegenwoordig, onder werkelijk be- 

 schaafden en zeker in den kring der lezers van dit tijdschrift , te over 

 bekend. Ik behoef slechts te wijzen op de, ook in het Album der Na- 

 tuur voorkomende , studie over de bouwkunst der dieren van de dege- 

 lijke pen van den Nestor onzer nederlandsche dierkundigen, professor 

 harting ; op : "Homes without hands" van wood ; op büchner's : "Aus 

 dem Geistesleben der Thiere" ; op brehms : "Illustrirtes Thierleben" en 

 zoovele andere populaire boeken op dit gebied. In al die werken wordt , 

 op onderhoudende en voor ieder verstaanbare , maar tevens echt weten- 

 schappelijke wijze, ons een inzicht gegeven in dit belangrijke gedeelte 

 van de huishouding der natuur. 



Doen wij een greep uit dien grooten schat en zien wij bijv. , wat 

 wij uit de aangehaalde werken leeren kunnen omtrent het leven der 

 mieren. 



De samenstelling der kleine, maar voorbeeldig geregelde koloniën 

 of maatschappijen, waarin de diertjes leven. De gemeenschappelijke wo- 

 ningen , wier inrichting onze verbazing wekt door de praktische doel- 

 matigheid , door de vernuftige wijze , waarop rekenschap gehouden wordt 

 met gunstige omstandigheden en waarop moeielijkheden overwonnen 

 worden ; niet 't minst door de in vergelijking met de grootte der bouw- 

 meesters ontzaggelijke afmetingen van zalen en voorraadschuren , brug- 

 gen en tunnels. De afsluitings- en verdedigingsmiddelen , waardoor zij 

 zich beveiligen tegen vijandige indringers. Dat alles dwingt ons tot 

 bewondering ! 



