INSTINKT. 137 



of bewegingstoestanden. De wetenschap der natuur is op een goe- 

 den weg , nu zij zich meer uitsluitend gaat bezighouden met het 

 nagaan der kenmerken dier verschillende bewegingen, met het op- 

 sporen van haar eigenaardig onderscheid en verband, met het vast- 

 stellen der oorzaken waardoor en der wijze waarop zij uit elkander 

 kunnen ontstaan. 



Het is hier niet de plaats om in zulk een onderzoek te treden. Wel 

 zal ik aantoonen , dat deze beschouwingswijze een helder licht kan 

 verspreiden over de betrekking , die er bestaat tusschen alles wat wij 

 leven noemen en de omgeving; over de afhankelijkheid, waarin al 

 ons doen en laten, ons handelen en ons denken van de buitenwereld 

 verkeert. 



Ik kies onder de vele levensuitingen er ééne, die daartoe bijzonder 

 geschikt is : ten eerste omdat zij ons het best bekend en dus ook het 

 gemakkelijkst na te gaan is, ten tweede omdat nergens de afhanke- 

 lijkheid die ik aantoonen wil met zoo volkomen duidelijkheid blijkt en 

 zoo dadelijk in het oog springt. 



Zelfstandige beweging werd wel eens gebruikt als middel om een 

 scherpe grens te trekken tusschen planten en dieren. Gesteld al , dat 

 zulk een grens in de natuur aanwezig ware, dan nog zou dit middel 

 tot bepaling daarvan alles behalve geschikt zijn. Wel kan er echter 

 sprake zijn van dierlijke beweging ; het is die , welke men , met uitzon- 

 dering van de allerlaagste wezens, bij dieren waarneemt en die tot 

 stand komt door middel van zoogenoemde spieren of het vleesch. Bij 

 alle levende lichamen wijzen de verrichtingen , alle zonder onderscheid , 

 op twee doeleinden : instandhouding en bevordering van het welzijn van 

 het individu en van dat der soort waartoe dit behoort. 



Tot bereiking van dit doel is het noodzakelijk dat er onophoudelijk 

 bewegingen van het geheele lichaam , of van de deelen ten opzichte 

 van elkander plaats grijpen. Bij alle dieren zonder onderscheid neemt 

 dan ook de bewegingstoestel de hoofdplaats in en beslaan de bewegings- 

 werktuigen een aanzienlijk gedeelte van de ruimte , die voor de weeke 

 deelen beschikbaar is. 



De grondstof, waaruit de spieren in hoofdzaak zijn gevormd, is een 

 lichaam, dat, wanneer wij het ontleden in zijn bestanddeelen en de 

 veranderingen , die de aanraking met andere stoffen er in te weeg kan 

 brengen, nagaan, groote overeenstemming blijkt te bezitten met het 

 wit van vogeleieren. In de plant- en dierkunde noemt men die stof 



