INSTINKT. 139 



ker tijd de bewegingen, die er het gevolg van zijn. Deze dieren vormen 

 echter in dit opzicht een tegenstelling met alle andere levende wezens* 



Alle overige dieren , in een reeks , die begint met de sponsen , wier 

 hoornachtig geraamte wij dagelijks in handen krijgen , en eindigt met 

 den mensch , hebben een lichaam dat uit verschillende , gelijksoortige 

 deelen is opgebouwd. Die deelen bestaan , of voortdurend óf slechts 

 tijdelijk uit dezelfde stof, waaruit het lichaaam der bovenbedoelde we- 

 zens alleen is samengesteld; men noemt hen cellen. 



Dieren, wier lichaam uit gelijksoortige, maar niet altijd gelijkvor- 

 mige cellen bestaat, noemt men in tegenstelling met de eencellige die- 

 ren hooger ontwikkeld , en het is hier de plaats om ook deze , reeds 

 zoo dikwijls door mij gebruikte uitdrukking , wat nauwkeuriger te bepa- 

 len en er een kenmerk , een criterium , voor vast te stellen. 



Een plant of dier wordt hooger of lager, meer of minder ontwik- 

 keld genoemd naarmate in de wijze , waarop alle , met elkander het 

 leven uitmakende, verrichtingen volbracht worden, een meer of min- 

 der volkomen verdeeling van den arbeid plaats grijpt en aangetoond kan 

 worden. 



Yerdeeling van arbeid is de sleutel tot ontraadseling der tegenstrij- 

 digheden , die zooveel hoofdbrekens geven aan den beoefenaar der volks- 

 huishoudkunde ; zij is niet minder het cardinale punt, waarom de ver- 

 klaring der verwarrende verscheidenheid in vormen en verrichtingen 

 in de bewerktuigde natuur moet draaien. 



Bij het nagaan van hetgeen de levensuitingen van mieren en bijen 

 zoo merkwaardig maakt, moet het ons opvallen, dat veel van de inrich- 

 ting dier kleine maatschappijen door die der menschen met vrucht tot 

 voorbeeld genomen zou kunnen worden en dat bij een vergelijking de 

 laatste lang niet altijd het beste figuur zal maken. De verklaring wordt 

 gegeven door de voorbeeldige wijze, waarop het werk onder de leden 

 van het kleine volkje verdeeld is. 



Niet alleen echter bij verzamelingen van personen , dieren of menschen , 

 bij samenlevingen of maatschappijen , speelt de arbeidsdeeling een groote 

 rol. Ook bij vereenigingen van verschillende cellen, of van groepen 

 van gelijksoortige cellen , zoogenoemde werktuigen of organen , kortom , 

 bij de afzonderlijke organismen, is haar invloed groot en niet te mis- 

 kennen en is de toetsing der verklaring van de levensverschijnselen 

 aan dit beginsel uitermate vruchtbrengend geweest. 



Naarmate de verdeeling sterker op den voorgrond treedt en duide- 



