140 



INSTINKT. 



lijker te herkennen is, naar die mate noemt men een levend wezen 

 hooger ontwikkeld. 



Bijvoorbeeld: bij de straks nog nader te vermelden holdieren, waar- 

 toe sponsen en polypen behooren, zijn de voedingsverrichtingen nog 

 weinig ontwikkeld. Wat bij ons tot stand gebracht wordt door de in- 

 gewikkelde spijs verterings- , ademhalings- en bloedsomloopsorganen, 

 geschiedt daar door de binnenruimte van het meer of minder zakvor- 

 mige lichaam. Reeds bij de tot denzelfden grondvorm gerekende kwal- 

 len of zeenetels zien wij een gedeelte dier holte meer hoofdzakelijk be- 

 last met het afscheiden van voedsel uit de spijs , terwijl een ander deel 

 dit door het lichaam moet rondvoeren. 



Bij wormen en stekelhuidige dieren, die in dit opzicht ongeveer 

 naast elkander staan , den regenworm , de zeester , zijn die twee ver- 

 richtingen opgedragen aan geheel afzonderlijke werktuigen, die, nu 

 zij elk een gedeelte der hun opgedragen, gemeenschappelijke taak te 

 volbrengen hebben en zich daarmede uitsluitend moeten bezig houden, 

 dit natuurlijk met veel grooter volkomenheid kunnen doen. 



Zóó ontstaat de afscheiding tusschen spijsvertering en bloedsomloop. 

 De organen voor deze verrichtingen zien wij vervolgens zich in afdee- 

 lingen splitsen , zooals men het noemt , differentieeren , zoodat ook hun 

 taak zich weer in onderdeden verdeelt. Op die wijze ontstaan bijvoor- 

 beeld de mondholte , de maag en het darmkanaal bij gene , hart , aders 

 en slagaders , longen of kieuwen bij deze. Evenzoo kan ons beginsel 

 met vrucht worden toegepast op de eigenaardige werkingen op en in 

 het vormend eiwit: het ontvangen van een uitwendigen prikkel en de 

 vormveranderingen , de samentrekkingen , die er het gevolg van zijn. 

 Dit zijn de twee gewichtigste werkingen bij het dier , daar zij den grond 

 uitmaken van iedere beweging, van wat wij leven noemen. 



Wanneer wij opklimmen langs den ladder, die ons van het laagste 

 dier, het nog niet uit organen bestaande, nauwelijks van de doode 

 stof te onderscheiden klompje protoplasma, geleidelijk opvoert tot het 

 samengestelde en ingewikkelde , in zoovele opzichten nog niet verklaarde 

 organisme , den mensch , zien wij ook dat deze twee verrichtingen oneer 

 en meer worden opgedragen aan verschillende deelen. 



Wij zien dat het beginsel van de verdeeling van den arbeid ook 

 hiervoor meer en meer gehuldigd wordt , dat ieder dier werkingen zich 

 meer en meer in onderdeden splitst en daardoor steeds meer en meer 

 tot volkomenheid kan naderen. 



