INSTINKT. 141 



Het nagaan van de wijze, waarop in dit geval de differentieering 

 tot stand komt, zal ons een grooten stap nader brengen tot ons doel. 



Wij weten het reeds, bij de laagste dieren is daarvan nog geen 

 sprake ; eerst bij de reeds genoemde holdieren of coelenteraten * be- 

 ginnen verschillende cellen zich eensdeels met het ontvangen van den 

 prikkel , anderdeels met de samentrekking , de oorzaak der beweging , 

 te belasten. 



Het is een der belangrijkste overwinningen, die de wetenschap op 

 dit, zoo moeielijk te veroveren gebied behaald heeft, dat zij den bij 

 deze dieren voorkomenden overgangsvorm mocht ontdekken en verklaren. 



Bij sommige vertegenwoordigers van dezen diervorm vindt men na- 

 melijk cellen , die , evenals bij de eencellige dieren , den prikkel ont- 

 vangen en zich samentrekken tevens , maar waarin die verrichtingen 

 volbracht worden door verschillende , door plaats en vorm van elkander 

 te onderscheiden, gedeelten. 



Let wel : die door de plaats , welke zij innemen en door den vorm , 

 waarin zij zich voordoen, van elkander onderscheiden kunnen worden. 



Beide toch , de plaats , die een orgaan inneemt en de vorm , dien 

 het heeft , staan in het nauwste verband met de verrichting , die het 

 volbrengen, met de taak, die het vervullen moet. 



Het behoeft geen nader betoog, dat arbeidsdeeling zonder vorm- 

 verscheidenheid niet bestaan kan en het is evenzeer duidelijk dat zon- 

 der verschil in plaats, in den onderlingen stand der deelen geen aan- 

 leiding tot die verdeeling aanwezig is. 



Een inwendig in het lichaam gelegen cel kan niet belast zijn met 

 het ontvangen van een uitwendigen prikkel en omgekeerd kan een in- 

 wendige verrichting niet volbracht worden door een lichaamsdeel , dat 

 aan de oppervlakte ligt. 



Waar , zooals bij de hoogere dieren , de meergenoemde verrichtingen 

 streng van elkander gescheiden zijn , noemt men die lichaamsdeelen , 

 die belast zijn met het ontvangen van prikkels , zintuigen en die, welke 



1 Van het Grieksche "Koilos" : holte. 



Deze naam en die van darmlooze dieren, dien men er nog dikwijls aan geeft, berus. 

 ten op een verkeerde opvatting. Lichaamsholte en spijsverteeringsholte zijn bij hoogere 

 dieren nauwkeurig van elkander gescheiden ; bij de coelenteraten wordt slechts één holte 

 gevonden , die echter niet de eerste , bij ontbreken van de tweede is , zooals men meende , 

 maar , naar de wijze van ontstaan en naar de verrichting , met de spijsverteeringsholte 

 van andere dieren vergeleken moet worden. 



