INSTINKT. 



145 



ren. Bij gene moet iedere spier ' door een afzonderlijke zenuw in ver- 

 binding staan met ieder zintuig. Bij deze worden de prikkels uit de 

 zintuigen geleid naar een binnen in het lichaam gelegen gedeelte van 

 het zenuwstelsel en van daar naar de spieren , door op en in deze ein- 

 digende zenuwen. Dat centraal gedeelte noemt men, bij alle dieren 

 met een inwendig geraamte , werveldieren , hersenen en ruggemerg ; 

 bij de andere buikstreng en hersenzenuwknoop. Men onderscheidt dan 

 tevens twee soorten van zenuwen , die welke den prikkel overbrengen 

 van buiten naar binnen, van de zintuigen naar de hersenen en het 

 ruggemerg : gevoelszenuwen , en die welke van daar uit naar de spie- 

 ren, dus van binnen naar buiten het sein overbrengen naar zijn be- 

 stemming : bewegingszenuwen. 



Zoodra een bewegingszenuw, die altijd eindigt op of in een spier, 

 in den eigenaardigen toestand komt, waarin zij verkeert als zij een prikkel 

 geleidt en die wij kunnen vergelijken met een telegraaf- of telephoon- 

 draad , waardoor een elektrische stroom gaat, moet de spier zich samen- 

 trekken. Nu is 't echter ook mogelijk, en hier gaat de vergelijking 

 met een centraaltelephoonbureau falen , dat van de hersenen uit het 

 bevel tot beweging overgeseind wordt naar de spieren, zonder dat dit 

 het onmiddellijk gevolg is van een op een zintuig ^maakten indruk. 

 In dat geval spreekt men van den wil en van een wilsuiting. Wan- 

 neer in de hersenen een sein uit de zintuigen aankomt ook zonder dat 

 dit verder gebracht behoeft te worden , dan kan een gewaarwording 

 die we zien , hooren , voelen , ruiken of proeven noemen , ontstaan. 



Om uit een indruk op ons oog de gewaarwording, die wij zien, 

 uit een indruk op ons gehoorwerktuig die welke wij hooren noemen 

 te doen ontstaan , is echter nog iets anders noodig 5 dat is het geheim- 

 zinnige , nog niet verklaarde , bewustzijn ; noch aan het mes en het 

 vergrootglas van den zoöloog, noch aan de meest scherpzinnige denk- 

 kracht van den wijsgeer is het tot heden gelukt dit vermogen te verklaren. 



Evenwel de gewaarwording zal meestal ten gevolge hebben een zoo- 

 genoemde voorstelling. Van de ontwikkeling van het bewustzijn hangt 

 het af of deze meer of minder scherp zal zijn. 



Neemt zij , d. i. de voorstelling , een bepaalden vorm aan, zoodat men 



1 De bewegingscellen bezitten het vermogen om de inwerking van den prikkel onmid- 

 dellijk op elkander te doen overgaan. De invloed daarvan is echter nog niet volkomen 

 bekend en doet bovendien aan de hoofdstrekking van mijn betoog niets af. 



10 



