156 INSTINKT. 



dat vreeselijk lot te ontgaan? Werken, werken, zien en hooren! Voor 

 wie dat wil en kan , opent de natuur haar zeven sloten , wijst zij den 

 weg aan , om immer meer en meer tot het heerlijk ideaal te naderen ! 



Op dien weg heb ik getracht mijne lezers te voeren; of het mij gelukt 

 is ? het is niet aan mij deze vraag te beantwoorden. Maar dat is zeker : 

 wat wij zagen , geeft ons de kracht om blijmoedig den gulden raad op 

 te volgen, waarmee harting , die grijs geworden is op dit pad, maar 

 verklaren kon, dat zijn leven er gelukkig door werd, de even diep 

 gevoelde als diep gedachte toespraak waarmede hij zijn laatsten cur- 

 sus opende * , eindigde : 



"Hoort vooral niet met te veel vertrouwen naar hen, die u telkens 

 het bekende, verlammende "ignorabimus" toeroepen, maar herhaalt 

 liever als ook uw leus: "impavidi progrediamur." 



1 Hoe men tot Wetenschap komt: Album der Natuur, 1882, bl. 1. 

 Haarlem Sept. 82. 



