170 OVER SPONZEN EN SPONSVISSCHERIJ. 



als wanneer wij een plant doorsnijden. Wij zullen zien dat zij zelfs door 

 die ruwe behandeling nog niet behoeft te sterven. Maar, zal men dan 

 wellicht vragen: is de spons dan wel een dier? Waarom is het geen 

 plant? Inderdaad men heeft jaren lang de sponzen om die reden voor 

 planten gehouden. Eerst op het einde van de vorige eeuw ontdekte men 

 dat er wel degelijk bewegingsverschijnselen aan sommige sponzen zijn 

 waar te nemen. In dien tijd was dat het voornaamste criterium voor 

 een dier. Wij weten thans dat vele planten zich ook uit zich zelf bewegen 

 kunnen en dus hierin geen principieel onderscheid liggen kan. Het zij 

 in het voorbijgaan gezegd dat er dan ook werkelijk geen scherpe grens 

 tusschen planten en dieren bestaat. Al mogen er duidelijke verschillen 

 zijn tusschen de uitersten, al zal ieder leek een paard kunnen onder- 

 scheiden van een boom , dit neemt niet weg dat er levende wezens 

 gevonden worden, waarvan het niet zoo licht te zeggen valt of zij plan- 

 ten zijn dan wel dieren. Het zou mij te verre voeren te trachten te 

 bewijzen dat die onaanzienlijke sponzen dieren of dierenkoloniën zijn. 

 Wij moeten dit nu maar aannemen. 



Intusschen , om achter de ware samenstelling van die wezens te ko- 

 men , daartoe wordt veel moeite vereischt. Hieraan is het te wijten dat 

 eerst in den allerlaatsten tijd dit raadsel opgelost is , dank zij de groote 

 verbetering van onze instrumenten. 



Toegerust met het mikroskoop en het ontleedmes heeft men gevon- 

 den dat ook deze gewone sponzen dat eigenaardige stelsel van kanalen 

 vertoonen, waarvan ik in het begin van mijn opstel sprak. 



Aan de oppervlakte vinden wij vele ronde plekken waar de buitenste 

 huid doorboord is en aldus een soort van zeef vormt. Onder die zeven nu 

 ziet men groote holten en van hier uit gaan zich steeds vertakkende 

 kanalen. Deze fijne kanalen loopen in eigenaardig gevormde verwij- 

 dingen uit , welke ruimten , zooals ik vroeger zeide , den naam van tril- 

 kamers voeren. Deze nu monden weer uit in een stelsel van wijdere 

 kanalen , die het zeewater , waaruit de spons haar voedsel trekt , door 

 het osculum naar buiten voeren. Op eene doorsnede van zulk een spons 

 ziet men dit stelsel van kanalen de geheele weeke massa door ; in deze 

 massa of grondzelfstandigheid bevinden zich nu talrijke cellen van 

 verschillenden vorm en hoedanigheid , en het geheel wordt gesteund 

 door de bekende veerkrachtige vezels. Het zijn deze vezels die het skelet 

 vormen , dat door ons zoo veelvuldig wordt gebruikt. 



Wanneer ik u vroeg , lezers , eerlijk te zeggen , of gij wel dacht dat 



