OVER SPONZEN EN SPONSVISSCHERIJ. 171 



uw toiletspons afkomstig was van zoo samengestelde dieren , dan geloof 

 ik dat velen uwer die vraag met neen zouden moeten beantwoorden. 

 En toch is het zoo; ja wat meer zegt: ik heb u hier slechts in grove, 

 ruwe trekken verteld hoe die dieren samengesteld zijn; in werkelijk- 

 heid is haar weefsel veel ingewikkelder. Wanneer ik die bewering 

 uitspreek , dan denk ik in de eerste plaats aan die twee soorten van 

 kleine cellen, uit wier vereeniging de jonge larven der sponzen ontstaan. 

 Aanvankelijk slechts eene cel , zien wij die eicellen zich deelen , doch 

 met dien verstande dat zij bij elkaar blijven. Daarna deelen zich de beide 

 nogmaals en nogmaals , totdat eindelijk kleine trilhaar dragen de larven 

 ontstaan zijn. Nu verlaten deze door de kanalen de moederspons en 

 zwemmen een tijdlang vrij in de zee rond , om zich ten slotte aan een 

 stuk steen of rots vast te hechten en tot een groote spons uit te groeien. 



Intusschen dit is niet de eenige manier waarop sponzen zich kunnen 

 voortplanten. Wanneer men eene levende spons voorzichtig in tweeën 

 snijdt, dan kan uit ieder stuk een geheele spons groeien. Yan deze eigen- 

 schap heeft men natuurlijk gebruik gemaakt voor een kunstmatige 

 sponsteelt. Daartoe worden de sponzen onder water snel met een zeer 

 scherp mes in stukken gesneden en deze stukken met houten pennen 

 op steen en bevestigd. In gunstige gevallen geneest het afgesneden stuk , 

 d. w. z. bedekt zich de gewonde plaats met een huidje , en hecht zich 

 na korten tijd aan den steen vast. Yoor en aleer echter de stukken groot 

 genoeg zijn om handelswaarde te hebben, gaat een zes- of zevental jaren 

 heen. En dit is zeker voor de praktijk een groot bezwaar. Arme vis- 

 schers kunnen er dan ook niet aan denken een dergelijke kunstmatige 

 teelt te beginnen. Tot nog toe zijn slechts proeven genomen om te zien 

 in hoeverre een dergelijke cultuur in het algemeen mogelijk is. En deze 

 proeven hebben althans geleerd dat, wanneer men met een zeker kapi- 

 taal kan beginnen, wel degelijk goede uitkomsten te verwachten zijn. 



Doch genoeg hierover. 



Nog eens verzoek ik u in gedachte met mij plaats te nemen in een 

 visschersboot. Wederom roeien wij langs de kust van Dalmatië. Doch 

 ditmaal gaan wij slechts op bad- of waschsponzen uit en dus meer 

 met een praktisch doel. 



Is een spons uit een wetenschappelijk oogpunt zeer belangrijk , wij 

 zullen zien dat het ook een gewichtig handelsartikel is. 



Zooals ik reeds zeide , groeien de wasch- of badsponzen op den bodem 

 van de zee, doch altijd betrekkelijk dicht bij de kust op, een diepte 



