180 WANDELINGEN IN DE GRAAFSCHAP ZUTFEN. 



In Zuid- en Noord-Holland is de oppervlakte van den bodem zeer 

 weinig afwisselend , vlak van gedaante , dikwijls beneden het niveau 

 der zee gelegen , grootendeels uit weilanden , moerassen en veen be- 

 staande en van alluvialen oorsprong. In bet daaraan grenzende deel 

 der provincie Utrecht behoudt de bodem eerst nog die eentonige ge- 

 lijkvormigheid , tot men meer oostwaarts in de zandheuvels dier pro- 

 vincie de oudere diluviale gronden ontmoet, die reeds veel meer onge- 

 lijkheid vertoonen, niet alleen wat de hoogte boven het niveau der 

 zee , maar ook wat de samenstelling en den plantengroei betreft. Ook 

 op de Veluwe is de grond bijna uitsluitend diluviaal en hoewel hier 

 zeer veel verschil in hoogte is op te merken , is toch ook hier de ver- 

 scheidenheid in gronden niet zeer groot, want men vindt hier bijna 

 alleen heidegronden en weinig begroeide zandheuvels , behalve de aan- 

 slibbingen langs rivieren en beekjes. 



Zoodra men echter den IJsel is overgetrokken , veranderen dadelijk 

 natuur en plantengroei» In de graafschap Zutfen vinden wij de meest 

 mogelijke verscheidenheid van gronden op eene betrekkelijk geringe 

 oppervlakte. De diluviale gronden zijn het meest vertegenwoordigd en 

 wel als zandige streken met enkele verspreide heuvels of bergen en 

 uitgestrekte heidevelden , terwijl in het oosten ook tertiaire lagen wor- 

 den aangetroffen en zelfs op enkele plaatsen, b.v. bij Winterswijk en 

 de Pruisische grenzen zich uitloopers vertoonen van de secundaire gron- 

 den , die bij Bentheim zich tot hoogere bergen verheffen. Het overige , 

 niet onaanzienlijke gedeelte van deze streek wordt ingenomen door de 

 alluviale vormingen , als aanslibbingen van IJsel , Berkel en talrijke 

 andere daarin uitstroomende riviertjes en beken. 



De bodem van het Zutfensche en van Gelderland in het algemeen 

 vertoont dus eene grootere verscheidenheid van gronden dan elders in 

 ons vaderland , en deze gemengde samenstelling van den bodem is 

 waarschijnlijk de oorzaak, dat in Gelderland ook de meeste vermen- 

 ging van de drie verschillende volksstammen , die ons land bewonen , 

 n.1. Saksen , Friezen en Franken , heeft plaats gehad , waarvan de Sak- 

 sen vooral de graafschap Zutfen bewonen. 



Doch ook in den plantengroei van deze streken doet zich dit verschil 

 duidelijk gevoelen. Want hoewel in ons vaderland de bodem in het al- 

 gemeen weinig afwisseling aanbiedt , kan toch door verschil van grond 

 levensvoorwaarden , klimaat , watertoevoer , enz. de flora op verschillende 

 plaatsen een gewijzigd karakter aannemen. Sommige planten, geschikt 



