WANDELINGEN IN DE GRAAFSCHAP ZUTFExKL 181 



zijnde om onder velerlei omstandigheden te leven, komen in de meest 

 verschillende streken voor , zooals b.v. het madeliefje , de boterbloem , de 

 Pinkster- of koekkoeksbloem , enz. , en dezen kunnen met recht kos- 

 mopolieten onder de planten worden genoemd. Anderen echter kunnen 

 zich slechts in sommige bepaalde streken staande houden , waar zij de 

 geschikte omstandigheden voor hunne instandhouding aantreffen. Zoo 

 heeft dan ook de flora van de graafschap een ander karakter dan die 

 van de westelijke zeeprovinciën en zelfs van de naburige Veluwe, en 

 beide onderscheiden zich weer zeer van die van Limburg, enz. 



Het is natuurlijk , dat dit verschil zich in de eerste plaats zal open- 

 baren aan de zeekusten en de eilanden , zoodat b.v. de Hollandsche en 

 Zeeuwsche kusten een geheel bijzonderen plantengroei vertoonen. Hier 

 toch bestaan geheel andere levensvoorwaarden : de aard van den grond , de 

 horizontale uitgestrektheid van het land , de temperatuur en de invloed van 

 zeewater en zeelucht zijn oorzaken , die er toe mee kunnen werken om 

 dit verschil te doen optreden. In de gekweekte gewassen is dit verschil 

 ook reeds duidelijk op te merken ; in Holland en Zeeland en de eilanden 

 heeft de zware klei , die als zeebezinking is afgezet , de overhand. 

 Van daar, dat men hier een uitstekenden grond heeft voor de ver- 

 schillende voede r gewassen en , op de vette weilanden , voor de veeteelt. 

 Hier behooren tot de hoofdproducten vooral tarwe , gerst , haver , kool- 

 zaad , vlas , meekrap , beetwortelen enz. In de oostelijke provinciën 

 echter , en ook in het Zutfensche , heeft het diluviale zand de over- 

 hand; de grond is daar veel lichter, behalve de klei langs de oevers 

 der rivieren ; men ziet daar dus meer rogge , boekweit , haver , spurrie , 

 knollen enz. verbouwen. Alleen langs de rivieroevers vindt men hier 

 ook weer weiland en vruchtbare bouwgronden , door de aanwezigheid 

 van de rivierklei , die zich met het diluviale zand gemengd heeft. 



Met alleen de cultuurplanten echter, maar ook de wild groeiende 

 gewassen vertoonen in de graafschap een ander karakter dan in de 

 westelijke provinciën , en vele planten komen in de laatste voor , die in 

 het Zutfensche volkomen gemist worden en omgekeerd. Daartoe behoo- 

 ren vooreerst die planten , die aan een bepaalden bodem gebonden zijn , 

 zooals b.v. onder de strandplanten de helm (Psamma arenaria) , de 

 duindoorn (Hippophaë rhamnoïdes), de duinroos (Rosa pimpinellifolia), 

 de Erythraea littoralis , de zee-raket (Caküe maritima) enz., die allen 

 uitsluitend in de duinen en nooit in de oostelijke streken voorkomen. 

 Daarentegen zijn b.v. voor de Veluwe en de Zutfensche heidevelden 



