184 WANDELINGEN IN DE GRAAFSCHAP ZUTFEN. 



zich de bodem langs de rivier tot eene veel grootere hoogte dan elders 

 en gaat op sommige plaatsen in vrij hooge zandheuvels over , van waar 

 men een aangenaam vergezicht heeft over de rivier en de omringende 

 landerijen. Het maakt een eigenaardigen indruk, te midden van de 

 vlakke gronden , die hier overigens de overhand hebben , deze hooge 

 zandheuvels te zien , die geheel afgezonderd liggen en door hunnen 

 plantengroei zich scherp afscheiden van de verder gelegen bouwgronden. 



De boomen, die hier groeien, herinneren sterk aan de diluviale 

 heuvels van de Veluwe; dennen hebben de overhand, doch hunne 

 donkere tinten wisselen met de zilverwitte stammen en het heldergroene 

 loof der berken en statige populieren op vroolijke wijze af. De berk 

 komt in het Zutfensche op alle zandige of heidegronden veel voor. Hij 

 is een merkwaardige boom , die nog op de schraalste gronden tiert en 

 dan ook tot in het hoogste noorden voorkomt, waar hij de trouwe en 

 hoogst nuttige metgezel is van den poolbewoner. Daar levert hij tim- 

 merhout , bast voor vlechtwerk en laarzen , het voorjaarsvocht , dat veel 

 suiker bevat, voor bereiding van berkenwijn enz. 



Op een der heuvels van de Bronsbergen werden in vroegere tijden 

 de lijfstraffen aan misdadigers , tot het rechtsgebied der stad Zutfen 

 behoorende , uitgeoefend en vond men aldaar de werktuigen , die daar- 

 voor werden gebezigd. 



Dergelijke vormingen als de Bronsbergen vindt men langs den IJsel 

 nog bij Gorsel , bij Keppel , bij Zwolle b.v. den Spoelderberg en den 

 Agnietenberg , enz. Merkwaardig is het , dat al deze zandheuvels langs 

 de rivier zeer vruchtbaar zijn , hetgeen zeker moet worden toegeschreven 

 aan het gehalte aan klei uit de rivier, en dat zij bovendien gekenmerkt 

 zijn door het voorkomen van vele eigenaardige planten , die zeer zeld- 

 zaam zijn en bijna nergens elders in ons land voorkomen. Vele van deze 

 planten hebben bovengenoemde rivierheuvels in verschillende streken 

 met elkander gemeen en dit wijst op een gemeenschappelijken oorsprong. 



Op de Bronsbergen vindt men onder deze zeldzame planten vooreerst 

 het wildemanskruid (Anemone Pidsatitta), dat ook op den Paaschheuvel 

 bij Terborg en bij Deventer voorkomt, doch overigens nergens in ons 

 land gevonden is. Het is eene fraaie plant, die zich van onze overige 

 inlandsche anemonen onderscheidt door buitengewoon groote, schoone 

 paarse bloemen van eenigszins klokvormige gedaante en sterk verdeelde 

 bladen. Zij is de sierlijkste onzer anemonen, en ik vond op de Brons- 

 bergen soms exemplaren ter hoogte van 20 centimeters. Zij bloeit reeds 



