EEN HARZ-FUHRER-NATUURFILOSOOF. 219 



wild, dat fluks de berghelling opklauterde en spoorloos uit het gezicht 

 verdween. 



Zwijgend schreed ik voort; nu eens wendde ik den blik rechts, dan 

 weder links , een enkele maal hield ik stil en schouwde terug , want niet 

 het geringste mocht ik missen van 't goddelijk panorama , dat nu eens 

 in de diepte , dan weder in de breedte was uitgebreid , somwijlen slechts 

 bestond in de engste begrenzing van een somber , getralied dennegroen. 

 Met volle teugen ademde ik de frissche berglucht in , gedrenkt met den 

 balsem van 't naaldhout. Ik voelde een jeugdiger leven weder in mij ont- 

 waken en mij weder ontvankelijk worden voor idealen , die reeds te lang 

 zich niet hadden gewaagd door den nevel van alledaagsche kleinzielig- 

 heid. Duidelijker dan ooit werd mij 't woord van von humboldt : "reeds 

 de aanraking van den menseh met de natuur en de invloed der vrije lucht 

 oefenen eene lenigende kracht uit; zij verzachten de smart en doen de 

 driften bedaren , wanneer de ziel in haar binnenste bewogen is." 



De her- en derwaarts gerolde granietklompen , chaotisch verspreid , 

 voerden mijne gedachten terug naar den nacht der tijden , toen zij uit de 

 borrelende ingewanden der aarde opwelden. De verweeringskorst , die ze 

 bedekte , deed mij denken aan den strijd der elementen , waarbij vernie- 

 tiging en wederopbouwing elkaar afwisselend den voorrang betwistten. En 

 over dat proces zag ik den genius der eeuwigheid zijn vleug'len uitstrek- 

 ken , om der wereld kond te doen , dat al het geschapene gehoorzaamt 

 aan de wetten van een onverstoorden kringloop. 



Gindsche reuzen der plantenwereld en het mos , waarop ik treed , met 

 het leven aan zijn top en den dood aan zijn voet , zij ontsluiten mij eene 

 wereld van wonderen , die de gedachten uren lang vermag te boeien. 



Te midden dier zwijgende , maar toch veel zeggende , grootsche Harz- 

 schepping , gevoelde ik mij meer menseh dan in 't gewoel der wereld be- 

 neden mij , nader aan mijn oorsprong. 



Bijna zwijgend schreden wij voort , ik zelf en de gids , die 't pad moest 

 wijzen, dat naar den top des Brockens voert. Ik dacht mij terug in ver- 

 vlogen eeuwen , toen nog geen pad gebaand was door deze woestenij , 

 toen achter de granietgevaarten en tusschen de rotskloven van 't Hircy- 

 nische woud de Oud-Germaan zich had teruggetrokken om daar bescher- 

 ming te zoeken tegen kruis en zwaard. Hier , niet meer belaagd en ver- 

 volgd, kon hij naar den drang zijns harten den Alvader prijzen in diens 

 sterkte , wijsheid en zorg. Hier trokken zich ook de Asen terug en wekten 

 de getrouwen op tot nieuwen geloofsmoed en nieuwen strijd. Maar ook zij 



