220 EEN HARZ-FUHRER-NATUURFILOSOOF. 



moesten allengs wijken voor den machtigen god, die uit het zuiden ge- 

 togen , van lieverlede zijn heerschappij wist te vestigen , ook onder de kin- 

 deren des wouds. Odin , Thor en Freya , van hunne voetstukken gerukt , 

 spoken sinds dien tijd rusteloos rond langs de klippen en rotsspleten van 

 het Harz-gebergte. De schuimende Bode, Wodansvloed , heeft sinds niet 

 opgehouden een grimmigen groet te zenden naar de vlakte. 



Wij waren het woud uitgetreden ; de dennen , vroeger reuzen , krom- 

 pen ineen tot dwergachtige struiken ; ten laatste verdwenen ook deze. Met 

 mos begroeide , en door eene eigenaardige grassoort omstrengelcle rots- 

 blokken, tusschen welke tallooze waterstroompjes ruischten , bedekten 

 nu de opene vlakte. Daar brak het wolkenfloers , en de lieve zon goot haar 

 vriendelijk licht over de bergkruin uit. Ginds aan den hemel keek de 

 bijna nog volle maan weemoedig op den Broeken neer. Beurtelings ves- 

 tigde ik op beide den blik. De gids, die de beweging mijner oogen 

 volgde , brak thans het langgerekte stilzwijgen af met de vraag : " Will 

 ich Uitten etwas sagen, Meinherr r f — "Welnu, klonk mijn toestemmend 

 antwoord. — "Der Mond ist hein Körper für sich" leeraarde nu de 

 eerste. — En wat dan? nam ik de vrijheid belangstellend te vragen. — 

 "Der Mond ist nur ein Schattenbild ," klonk het weder. 



De maan geen zelfstandig lichaam , maar een schaduwbeeld ! Deze 

 zienswijze was mij zoo nieuw, dat ik niet kon nalaten den gids uit te 

 noodigen zijne denkbeelden nader te ontwikkelen , begeerig als ik was , 

 wijsheid te hooren aangaande de hoogere dingen, uit den mond van 

 iemand , wiens leven grootendeels op de hoogte , meer nabij het rijk van 

 zon en maan was doorgebracht. 



Het valt mij moeilijk juist weder te geven , wat de natuurfilosoof , Harz- 

 lïïhrer N°. 13 , heinrich schmidt uit Harzburg , terwijl hij hijgende steeds 

 hooger klom, mij in de ooren blies. Het was deels een verwarde door- 

 eenmengeling van logika en onzin , van praktische natuurervaring en 

 bespiegeling van Luthersche dogmatiek en Germaan sch pantheïsme , maar 

 het trof mij beschouwingen te hooren , die getuigden van wijsgeerig 

 nadenken en poëtisch natuurgevoel uit den mond eens eenvoudigen werk- 

 mans , die in den letterlijken zin des woords , in 't zweet zijns aanschijns 

 het brood verdiende voor vrouw en kroost , eens mans , die blijkens 

 latere correspondentie niet zoo veel had geleerd , dat hij zijne moedertaal 

 dragelijk kon schrijven of zijne gedachten daarin uitdrukken. 



De maan geen zelfstandig lichaam , maar slechts een schaduwbeeld , 

 even gelijk wij zelf, voor eene bron staande , daarin niet ons werkelijk ik , 



