EEN HARZ-FUHRER-NATUURFILOSOOF. 221 



maar slechts een spiegelbeeld aanschouwen. Daar de aarde om de zon 

 draait, komen wij nu eens op een hooger en dan weder op een lager stand- 

 punt te staan; deze afwisselende standen verklaren de schijngestalten. 

 Wie zich hiervan wenscht te overtuigen plaatse zich voor een vijver; 

 staat men laag , dan ziet men slechts een gedeelte van zijn eigen scha- 

 duw; staat men hooger, dan ziet men reeds meer, en eindelijk aan den 

 rand gekomen, is het schaduwbeeld in zijn volle lengte voor ons zicht- 

 baar. De hemel is een spiegelend ijsgewelf, want de eene vochtigheid 

 trekt de andere aan. Door verdamping staat dat onmetelijk ijsgewelf nu 

 en dan iets van zijn watervoorraad aan de aarde af, om straks daarna 

 het verlorene weder tot zich te trekken en op nieuw te doen bevriezen. 

 Zon , maan en sterren zijn ons nader dan het ijsgewelf; de zon — ja , 

 wat is dan wel de zon? "Die Sonne ist der liebe Herr Gott selbst" predikte 

 Führer schmidt. Zonder de zon geen licht, geen warmte, geen leven; 

 een eeuwige nacht zou 't aardrijk bedekken , indien hare koesterende 

 stralen 't nevelenfloers van den Broeken niet verscheurden. Als de bron 

 en oorzaak van al wat bestaat , moest de zon wel zijn : der liebe himmlische 

 Vater selbst.' 1 '' 



Harzführer schmidt groeide in mijn oog aan tot een belangrijke 

 persoonlijkheid, vooral toen nog meerdere pantheïstische ideeën uit 

 schmidt's brein oprezen , en mij de betrekking werd verklaard tusschen 

 de verschillende hemellichamen onderling, 't Is waar , gelijk ik zeide , 

 onzin en dwaasheid, christelijke en niet-christelijke wereld- en natuur- 

 beschouwingen waren op de wonderlijkste wijze dooreengemengd , doch 

 wat mij trof, was de ontdekking, dat Odin en Thor nog huisden in 

 den Harz en post hadden gevat in 't hoofd van dezen Germaan. 



Onder dit gesprek was de top des bergs bereikt ; afwisselend breidde 

 zich een dikke nevel over de kruin uit, en keek straks daarna "der 

 liebe Herr Gott" van Führer Schmidt , N°. 13 , vriendelijk op den Broeken 

 neder , en veroorloofde mij te genieten van 't heerlijk vergezicht , dat 

 89 steden en 668 dorpen, tevens meer dan het 200ste deel van geheel 

 Europa omvat. 



En toen ik eenige uren later de vermoeide leden ter ruste vlijde , 

 maar moeilijk den slaap kon vatten , toen dwaalden ze nog eens mijn 

 geest voorbij , de beelden , door Harzführer schmidt in mij opgewekt. 

 Ik trok nogmaals met den ouden man van Harzburg naar het Molken- 

 huis, van hier naar de Dreiherrenbrücke en Scharfenstein. Ik zag ze 

 weder, de pijnboomen on granietklompen, de spleten en kloven , de volle 



