226 COPPERNICÜS. 



geleerde. Niet gemakkelijk echter was de taak om de duisternis op te 

 heffen. Vier eeuwen lang had men verzuimd nauwkeurige berichten 

 omtrent dit leven te verzamelen en te boek te stellen , zoodat lang- 

 zamerhand de legende de plaats der geschiedenis had ingenomen en 

 het beeld van den geleerde verduisterd. Zoo werd de vereerende taak om 

 deze duisternis op te heffen en het leven van den beroemden man zoo nauw- 

 keurig mogelijk te beschrijven opgedragen aan een zijner landgenooten , 

 die door zijne voorafgaande studiën en geschriften getoond had het best 

 voor deze taak berekend te zijn. Lang heeft het geduurd eer de belofte kon 

 worden nagekomen. Het bleek toch dat deze arbeid nog meer en 

 grooter moeilijkheden opleverde , dan aanvankelijk was verwacht. Ar- 

 chieven , zoowel in Duitschland zelf als in Zweden , Italië en Polen , 

 moesten geraadpleegd worden en stukken opgedolven , die eeuwen 

 lang in het stof der bibliotheken hadden gerust. Veel teleurstelling 

 werd ondervonden door het ontbreken van de belangrijkste dokumen- 

 ten ; de treurige politieke toestand , waarin Oost-D uitschland in het 

 begin der nieuwe geschiedenis jaren lang verkeerde , was de oorzaak , 

 dat vele stukken van het grootste gewicht voor goed verloren gingen 

 of werden vernietigd. De dappere koning der Zweden , die zulk een 

 belangrijk aandeel had in de gebeurtenissen van die dagen, liet een 

 deel der stukken naar zijn land overbrengen, zoodat zij nu eerst in 

 de bibliotheek te Upsala werden teruggevonden. 



Eindelijk is toch de arbeid gereed gekomen en ligt de levensbe- 

 schrijving van coppernicüs in twee dikke deelen voor ons. ' Zij is 

 opgedragen aan den keizerlijken kroonprins vau het Duitsche rijk, die 

 de uitgave krachtig heeft ondersteund. Moge nog steeds een gevoel 

 van teleurstelling ook door den schrijver niet kunnen worden onderdrukt, 

 omdat zoovele gewichtige bijzonderheden voor altijd , door het te loor 

 gaan der stukken , verborgen moeten blijven , van de andere zijde mag 

 hij met voldoening wijzen op het geheel nieuwe licht, waarin de groote 

 voorganger der moderne wereldbeschouwing te voorschijn treedt. Het 

 is geen romantisch verhaal, waarin het ontbrekende door verdichting 

 wordt aangevuld, doch een nauwkeurige beschrijving van alles wat 

 omtrent dit leven aan het licht is gekomen met aanhaling en zoover 

 noodig meedeeling van de talrijke stukken , die tot grondslag der be- 



1 NrcoLAUS coppernicüs von leopold prowe. Erstcr Band : das Leben. Berlin. Weid- 

 raauusche Bnchhandlung, 1 883. 



