COPPERNICUS. 231 



onder protectoraat der duitsche orde , later echter van den koning van 

 Polen als vorst , bestuurde. Zes jaren heeft coppernicus hier doorgebracht 

 voornamelijk aan ernstige studie gewijd ; de grondlegging en ontwikkeling 

 van zijn wetenschappelijk stelsel moet hier tot stand zijn gekomen, al 

 zou het nog een menschenleeftijd duren, eer het werd geopenbaard. 



Intusschen stond hij zijn oom in diens gewichtige en omvang- 

 rijke bezigheden ter zijde , waarbij vele moeilijkheden werden veroor- 

 zaakt door de gespannen verhouding tusschen de Duitsche orde en 

 het naburige toen nog machtige koninkrijk Polen. In dezen tijd werd 

 door coppernicus zijn eerst geschrift in het licht gezonden , be- 

 helzende niets anders dan eene middelmatige vertaling van eenige 

 grieksche brieven (van een vrij onbekend en middelmatig schrijver, 

 theophilactus simocatta) in het latijn. Dit werkje werd in Krakau 

 gedrukt; coppernicus vertoefde hier in gezelschap van zijn oom gedu- 

 rende den Poolschen rijksdag, waarheen de bisschop jaarlijks werd ont- 

 boden. Toen deze korten tijd daarna werd opgeroepen om de bruiloft 

 van koning sigismund bij te wonen , vertrok hij gezond en wel daar- 

 heen, doch keerde ziek terug en stierf onmiddellijk daarna, waardoor 

 coppernicus van zijn grootsten weldoener en besten vriend werd beroofd. 



Met het rustige leven was het nu ook gedaan ; hij moest het bis- 

 schoppelijk kasteel verlaten en begaf zich naar Frauenburg, de hoofd- 

 stad van het bisdom , dicht bij de Oostzee gelegen , waar ook het dom- 

 kapittel was gevestigd. Thans nam hij zijn eigenlijk ambt als domheer 

 waar en vertoefde zoo vier jaren in zijne kerkelijke betrekking. Doch 

 die jaren waren niet onvruchtbaar. Hij vestigde namelijk zijne woning in 

 een der hoogste torens van de kathedraal , waar hij zich een obser- 

 vatorium inrichtte, zoodat nog steeds dit gebouw als de "Copperni- 

 cus-toren" met trots aan den vreemdeling als de grootste merk- 

 waardigheid van de plaats wordt gewezen. Zijne meeste waarnemin- 

 gen werden hier volbracht, wel is waar met zeer gebrekkige instru- 

 menten , namelijk een triquetrum en een quadratum (ruwe houten aan 

 den muur bevestigde instrumenten , waarop de deelstrepen met inkt 

 waren "aangegeven), door hem zelf naar de voorschriften der oude griek- 

 sche sterrekundigen vervaardigd. Want men vergete niet, dat in die 

 dagen verrekijkers noch uurwerken bestonden , zoodat alle waarnemingen 

 der hemellichten met het bloote oog moesten geschieden en de tijd alleen 

 door water-, zand- of kwikloopers kon gemeten worden. Doch wat hem , 

 even als later kepler , aan volkomenheid van instrumenten te kort 



