238 COPPERNICUS. 



Van dit laatste heeft hij echter niet de minste moeilijkheid onder- 

 vonden; althans hij heeft rustig gedurende zijn verblijf bij den meester ge- 

 leefd en bezocht zelfs met dezen openlijk zijne vrienden en ambtgenooten. 



Voor zijn vertrek had rheticus aan een zijner vroegere leermeesters 

 beloofd hem spoedig te zullen schrijven of hij den grooten roep , die 

 van coppernicus uitging, gegrond had bevonden. Geen brief schreef hij 

 echter , maar eene volledige verhandeling gaf hij in het licht , waarin 

 voor het eerst als voorlooper van het groote werk des meesters het 

 nieuwe stelsel werd geopenbaard , terwijl het tevens eene warme lof- 

 rede op den schepper daarvan bevatte. Wel had hij hiertoe aanleiding. 

 Nog onbekend, zonder naam en aanbeveling kwam hij bij coppernicus 

 aan, doch werd op de meest vriendschappelijke wijze door dezen opge- 

 nomen en in zijne diepzinnige geheimen ingewijd. 



Zijn geschrift in de latijnsche taal opgesteld , eerst als naar ge- 

 woonte aan de vrienden ter kennismaking met het stelsel van cop- 

 pernicus rondgezonden , later te Dantzig gedrukt , heeft den merk- 

 waardigen titel: "Eerste meedeeling aan zijn vriend over de boeken, 

 handelende over de beweging der hemellichamen, van den bij uitstek 

 geleerden man en uitnemend wiskundige, den weleer 'waarden doctor 

 nicolaus uit Th om, kerkheer te Frauenburg , door een jeugdig stu- 

 diosus in de mathesis. Een afdruk (thans uiterst zeldzaam) is terug- 

 gevonden in de bibliotheek te Upsala en bevat van denzelfden 

 schrijver eene lofrede op Pruissen. Het eenvoudige boekje liep als een 

 vuurstraal door de geleerde en politieke wereld ; zoo zond giese het 

 in groote blijdschap aan hertog albrecht van Pruissen. Intusschen 

 zette rheticus ijverig zijne studiën voort, die zich ook over de geo- 

 graphie uitstrekten , zooals uit zijn tweede werkje , handelende over 

 de methoden en hulpmiddelen bij het samenstellen van landkaarten , 

 blijkt, Toen hij zijn doel had bereikt en zich volledig van het nieuwe 

 stelsel op de hoogte had gesteld, verliet hij den meester en keerde 

 naar Wittenberg terug , waar hij zijn ambt aan de universiteit weder 

 opnam , doch slechts voor korten tijd. 



Zijn verblijf bij coppernicus was echter niet te vergeefs geweest. Als 

 een tweede voorlooper gaf hij na zijn terugkeer, met toestemming van den 

 meester, een werkje uit over de vlakke en bolvormige driehoeksmeting, 

 zijnde een fragment uit het groote werk van coppernicus , de onmis- 

 bare mathematische hulpmiddelen tot opstelling en ontwikkeling der 

 nieuwe leer bevattende. Voor het eerst wordt hierin de trigonome- 



