COPPERNICUS. 239 



trische oplossing van driehoeken , uit elk stel gegevens , meegedeeld. 



Doch eindelijk was de tijd van rijpheid voor het groote werk aan- 

 gebroken. Reeds neigde het leven van den geleerde ten onder- 

 gang en nog lag het geheel voltooid sints een menschenleeftijd in 

 het studeervertrek te rusten. De openbaring daarvan was terug- 

 gehouden ; eensdeels omdat het steeds nog werd vermeerderd en ver- 

 beterd zonder den schrijver geheel te kunnen bevredigen, anderdeels 

 omdat, zooals de schrijver in de voorrede getuigt, hij zich niet kon 

 verheelen hoe een drom van vijanden en kwaadsprekers tegen hem 

 op zou staan , omdat hij de overlevering verwierp en op de bouwvallen 

 een nieuw stelsel had gevestigd. Doch hij vermocht aan den aandrang 

 van vrienden en vereerders niet langer weerstand te bieden. Reeds was 

 de roep van het nieuwe stelsel , hoe onbestemd ook , heinde en ver door- 

 gedrongen; reeds werd het door onwetenden verketterd en belachelijk 

 gemaakt, reeds zagen zijne vrienden zich genoodzaakt hem in ver- 

 weerschriften hiertegen in bescherming te nemen. Op den rand van 

 het graf, in zijn zeventigste jaar, liet hij zich door zijne vrienden over- 

 halen. Het handschrift, volkomen gereed en geheel voltooid , werd door 

 den grijsaard aan zijn vriend giese , toen bisschop van Culm ter hand 

 gesteld om er ter openbaring geheel vrij over te beschikken. Deze 

 zond het terstond in de grootste opgewondenheid aan rheticus, met 

 wien hij dit reeds vroeger had afgesproken. 



Onmiddellijk zette deze beproefde leerling zich aan den arbeid. Als 

 plaats van druk en uitgave koos hij Neurenberg , destijds de hoofdplaats 

 voor de verspreiding van wis- en natuurkundige werken. Hij verliet 

 woonplaats en betrekking, om met zijn kostbaar handschrift naar deze 

 stad te trekken en zelf over den druk en correctuur te waken , die 

 bij den bekenden uitgever petrejus plaats had. Toch bleef hij niet tot 

 de voltooiing hiervan , maar liet het laatste gedeelte aan de zorg van een 

 welbekend geestelijke, osiander genaamd, over; helaas! tot schade van 

 den gewichtigen arbeid , zooals wij straks zullen zien. 



Jntusschen werd de druk ijverig voortgezet, zoodat deze binnen het 

 jaar was voleindigd; in de eerste maanden van het jaar 1543 werd het 

 werk uitgegeven en over de geheele beschaafde wereld verspreid. Doch 

 de dagen van den schrijver waren geteld; — reeds lag hij in zware 

 ziekte ter neer ; — op den 24en Mei van genoemd jaar werd hij uit 

 zijn lijden verlost. Op denzelfden dag werd hem het eerste volledige 

 exemplaar van zijn werk overgebracht. Hij zag het nog en roerde liet 



