COPPËRNICUS. 243 



er over oordeelen. En hoewel ik weet , dat de gedachten van een wijs- 

 geer afwijken van het oordeel der menigte , daar het zijne taak is in 

 alle dingen de waarheid te doorgronden , voor zoover dit door God aan 

 het menschelijk vernuft wordt veroorloofd, zoo geloof ik toch, dat men 

 elke leer , die van de waarheid afwijkt , moet schuwen. Toen ik dus 

 overwoog, hoe ongerijmd diegene, welke eeuwen lang in de meening 

 verkeerden, dat de aarde onbewegelijk in het midden van het heelal 

 is gesteld, het zullen vinden, wanneer ik daartegenover getuig dat de 

 aarde zich beweegt, zoo heb ik lang geaarzeld of ik mijne toelich- 

 tingen en bewijzen voor deze beweging in het licht zou geven; of 

 het niet veel beter ware , het voorbeeld der Pythagoreërs en van an- 

 deren te volgen , die , zooals de brief van lysis aan hipparchus ge- 

 tuigt, niet schriftelijk maar mondeling en uitsluitend aan hunne leer- 

 lingen en vrienden de geheimenissen der wijsbegeerte plachten over te 

 leveren. Het komt mij voor, dat zij dit niet, zooals sommige meenen , 

 gedaan hebben met het kwade doel om hunne leer niet verder te ver- 

 breiden , maar opdat niet de heerlijke zaak door ijverig onderzoek van 

 groote mannen verkregen , door diegenen zou bespot worden , wien het 

 verdriet om zich op eenige studie toe te leggen of die , wanneer zij 

 door de opwekking en het voorbeeld van anderen tot de beoefening 

 der wijsbegeerte woorden opgewekt, toch wegens de stompzinnigheid van 

 hunnen geest zich onder de filosofen bewegen als de hommels onder 

 de bijen. Toen ik dit alles overwoog , had mij de hoon , die mij wegens 

 het nieuwe en (schijnbaar) ongerijmde mijner leer zou treffen , bijna be- 

 wogen om den begonnen arbeid af te breken. 



"Doch mijne vrienden brachten mij, terwijl ik lang talmde en tegen- 

 streefde, terug en onder hen voornamelijk de kardinaal nicolaus von schöjt- 

 beüo , bisschop van Capua , die zich in vele wetenschappen naam heeft 

 verworven , en naast hem een mij uiterst bevriend man , de bisschop van 

 Culra tiedemann giese , die zich met gelijken ijver op de theologische 

 als op alle schoone studiën toelegt. Deze vooral heeft mij dikwijls ver- 

 maand en met kracht aangespoord om mijn werk uit te geven en ein- 

 delijk aan het daglicht te brengen, daar ik liet niet slechts negen 

 jaren , maar reeds viermaal negen jaren lang bij mij opgesloten en aan 

 de openbaarheid onttrokken had. Evenzoo handelden tegenover mij niet 

 weinig andere uitstekende en geleerde mannen, terwijl zij mij voor- 

 hielden , dat ik niet langer uit vrees mocht weigeren , mijne onderzoe- 

 kingen tot nut van alle wiskundigen bekend te maken. Hoe ongerijm- 



