COPPERNICUS. 245 



toch , omdat de verschillende deelen niet overeenstemmen , eer een mon- 

 ster dan een mensch ontstaan. Evenzoo moet dus in den loop hunner 

 zoogenaamde bewijsvoering , die zij methode noemen , iets wezenlijks 

 over het hoofd zjjn gezien , of iets vreemds , dat niet op de zaak past , 

 zijn ingeslopen. Dit zou hun in geen geval zijn overkomen , indien zij 

 vaste grondslagen hadden gevolgd. Want waren zij niet van bedriege- 

 lijke onderstellingen uitgegaan , dan zou alles , wat er uit afgeleid werd , 

 zonder twijfel als volkomen juist moeten blijken. Wat ik nu zeg , moge 

 thans duister zijn , doch ter behoorlijke plaatse zal het duidelijk worden. 



"Toen ik aldus deze onzekerheid der overgeleverde wiskundige leer met 

 betrekking tot de banen der hemellichamen lang had overwogen , trof 

 het mij onaangenaam , dat nog geene juistere theorie voor de bewegin- 

 gen in het heelal , dat de beste en volkomenste bouwmeester voor ons 

 heeft gebouwd , door de wijsgeeren was opgesteld , die toch anders de 

 onbeteekenendste dingen , betrekking hebbende op het heelal, zoo nauw- 

 keurig hebben onderzocht. Daarom heb ik mij de moeite gegeven , de 

 geschriften van alle wijsgeeren , die ik mij kon verschaffen , door te 

 lezen om na te gaan , of niet een van hen de meening heeft uitgespro- 

 ken ,. dat de bewegingen der hemellichamen andere zijn , dan de man- 

 nen der wiskundige wetenschap aannemen. Werkelijk vond ik het eerst 

 bij cicero, hoe nicetas van gevoelen was, dat de aarde zich beweegt. 

 Later las ik bij plutarchus dat nog eenige anderen van dezelfde mee- 

 ning zijn geweest; zijne woorden zal ik, opdat zij voor ieder duidelijk 

 zijn , hier aanhalen. "De gewone meening is , dat de aarde rust, philolaos 

 de Pythagoreër echter neemt aan , dat zij zich , als zon en maan , in 

 een scheven cirkel om het vuur beweegt. Heraklides uit Pontus en 

 de Pythagoreër ekphantus leeren ook , dat de aarde zich beweegt ; 

 echter niet vooruitgaand maar zich draaiende als een rad , waardoor 

 zij van den avond naar den morgen om haar eigen middelpunt wordt 

 gevoerd. 



"Hierdoor ben ik er toe gekomen over de beweging der aarde na te 

 denken. Ofschoon deze meening ongerijmd scheen , zoo geloofde ik 

 toch, omdat ik weet, dat anderen voor mij de vrijheid hadden geno- 

 men om cirkels aan te nemen ten einde de verschijnselen aan den 

 sterrenhemel te verklaren, — dat het ook mij geoorloofd zou zijn te 

 beproeven, of niet door eene beweging der aarde aan te nemen, meer 

 voldoende verklaringen , dan die tot nu toe zijn gegeven , voor de wente- 

 lingen der hemellichamen konden gevonden worden. 



