HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 259 



eenzetting behoeven , dat , als wij de veranderingen wenschen te onder- 

 zoeken , die in het klimaat duizende en tienduizende jaren vóór ons 

 geschied zijn , vóór alles de aandacht dient gevestigd te worden op de 

 tegenwoordige klimaatgordels en dat wij de oorzaken dienen op te 

 sporen waarom zij zóó bestaan en niet anders. Daartoe zullen wij in 

 de eerste plaats overgaan. 



Bijna al de warmte , die wij aan de oppervlakte van de aarde waar- 

 nemen , ontvangt deze van de zon : slechts een zéér , zéér gering deel 

 ontleent onze planeet aan haar gloeiend binnenste ; want eerst op eene 

 diepte van ongeveer dertig meter wordt de inwendige warmte der aarde 

 merkbaar. De zonnewarmte is dus op de aardoppervlakte de eenige 

 heerscheres , maar zij zou des nachts even snel in het omringende heelal 

 wegstralen, als zij des daags wordt opgevangen, indien de atmospheer 

 haar niet terughield , of m. a. w. de dampkring , die de aarde van het 

 ijle heelal afscheidt , is de oorzaak , dat de warmte , die des daags is 

 opgezameld , des nachts niet in het hemelruim wegvloeit. En hoe dich- 

 ter dit omhulsel is , des te langzamer is de uitstraling , hoe dunner het 

 omhulsel des te sneller de afkoeling. Op eene betrekkelijk geringe 

 hoogte is het omhulsel van de aarde fijn; daar slorpt de dampkring 

 weinig warmte op en verliest zij deze snel. Daarom zijn de hoog ge- 

 legene berglanden of bergvlakten koud. Eene zekere hoogte boven het 

 peil der zee is dan ook voldoende om den invloed van het klimaat te 

 vernietigen : die hoogten zijn echter natuurlijkerwijze afhankelijk van 

 de temperatuur der oppervlakte. Zoo is bijv. in de tropische gewesten 

 de grens van de eeuwige sneeuw, d. w. z. het vlak waarboven de 

 sneeuw niet meer smelt, gelegen tusschen 4800 en 5500 meter. Dat- 

 zelfde vlak ligt in Middel-Europa op 3000 M. hoogte , om in Lapland te 

 dalen tot op ruim 200 M. , terwijl het in Spitsbergen, volgens de op- 

 gaven van Dr. max weber , verkregen bij den vierden tocht van onzen 

 Willem Barents naar de Noordpool streken , tot op eenige honderde 

 meters boven het peil der zee gedaald is. In de poolstreken wordt de 

 lucht weinig door de zon verwarmd. De aarde ontvangt daar gedurende 

 een gedeelte van het jaar zeer schuin opvallende lichtstralen , welk c 

 in het andere gedeelte van het jaar ontbreken. 



Wat ons , bewoners der gematigde luchtstreken , zoo natuurlijk schijnt 

 en wat wij ons ter nauwernood kunnen voorstellen , dat ooit anders 

 kan zijn, n.1. de regelmatige afwisseling van dag en nacht, zij wordt 

 meer en meer onduidelijk, naarmate wij ons naar de polen verplaat- 



