262 HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 



Stroomingen in de oceanen en in den dampkring werken daartoe in 

 hooge mate mede. Zouden zonder die invloeden de isothermen l even- 

 wijdig loopen met den evenaar , thans vormen zij kromme lijnen met de 

 zonderlingste bochten en wendingen. De bekende heete golfstroom van den 

 atlantischen oceaan is bijv. de oorzaak dat de isothermen van de kust- 

 plaatsen , die hij voorbijtrekt , 10° opwaarts Avorden geschoven. De plaatsen 

 die aan de oceanen zijn gelegen hebben eene meer gematigde warmte 

 en eene meer bestendige vochtigheid dan de streken van het binnen- 

 land , die grootere droogte gepaard met grootere warmte of koude moeten 

 verdragen. Enkele deelen van de oppervlakte der aarde — wij noemen 

 bijv. de woestijnen van Arabië of de Sahara — zijn bijna van levende 

 wezens verstoken, alléén omdat water daar eene hooge zeldzaamheid 

 is , ofschoon de temperatuur meer dan voldoende hoog mag geacht worden. 

 Zóó moeten ook hier water en warmte samen gaan om leven voort te 

 brengen of althans te onderhouden. 



De gegeven losse schets kan ons reeds de factoren doen raden , die 

 medewerken tot de vorming of de verandering van het klimaat van 

 eenig deel der aardoppervlakte. Levert de zon ons hare warmte , dan 

 is de hoek , dien de aardas maakt met hare baan , de oorzaak , dat deze 

 plaats der oppervlakte meer en gene minder warmte ontvangt, terwijl 

 de atmospheer hier meer opslorpt , omdat zij dichter is en elders veel 

 uitstraalt van wege hare ijlheid. Wanneer de rol van elk deaer dfiê 

 factoren is vastgesteld, dan is het gemakkelijk te begrijpen, dat wij 

 slechts één hunner in onze gedachten hebben te veranderen om ge- 

 heel andere verschijnselen in het leven te roepen. Maar wij behoeven 

 dergelijke scheppingen onzer phantasie niet eens , want vóór onze oogen 

 kunnen wij tooneelen zien ontrollen, waardoor ons de beteekenis van 

 één dier factoren althans duidelijk in het oog springt. Bestijgen wij 

 het Himalaya-gebergte, dan zien wij dat de planten van af den voet 

 tot op ongeveer 1000 meters hoogte haar tropisch karakter behouden. 

 Klimmen wij hooger op, dan wordt de ijlheid der lucht meer en meer 

 merkbaar , en , hoewel op 2000 meters de sneeuw nog onbekend is , verdwij- 

 nen toch palmen en bananen en beginnen zich eiken en dennen 

 te vertoonen. De gemiddelde jaarhjksche temperatuur is daar 14° C. 

 en dus ongeveer zoo hoog als in het zuidelijkste gedeelte van Frank- 



1 Onder isothermcu verstaat men de lijnen, die de plaatsen verbinden , welke eene ge- 

 lijke jaarhjksche gemiddelde temperatuur hebben. 



