264 HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 



bijna waar voor de planeet Jupiter , waarvan de as een hoek van 

 86° 56' met hare baan maakt. Was de aardas evenwijdig met de eclip- 

 tica, dan zou de evenaar door de tegenwoordige polen gaan. De zon 

 zou dan éénmaal in een jaar hare loodrechte stralen op elk der beide 

 polen doen vallen en de beide helften der aarde zouden dan regelma- 

 tig gloeiend heete zomers en ijskoude winters hebben , en dit zou 

 eveneens gelden voor een groot deel van de tegenwoordige gematigde 

 klimaatgordels. Georganiseerde wezens overeenkomende met de tegen- 

 woordig levende zouden daar niet kunnen wonen. Misschien zouden 

 slechts de 1 streken om den evenaar bewoonbaar zijn. Maar hoe zouden 

 de verschijnselen voor alle streken der aarde veranderen, indien de as 

 der aarde loodrecht stond op hare baan ! Dag en nacht waren dan overal 

 gelijk , en de beide polen waren het geheele jaar door in eene soort 

 van schemering gehuld. De evenaar ontving altijd loodrechte stralen , 

 maar alle plaatsen op gelijke breedte kregen de zonnestralen onder ge- 

 lijke hoeken , en hadden dan ook , omdat zich aan de polen geene 

 groote ijsmassa's zouden kunnen ophoopen , hoogst waarschijnlijk ge- 

 lijke klimaten, omdat lucht- en zeestroomingen tevens meer regelmatig 

 zouden zijn. 



Op gelijke wijze als door bovenstaande breede trekken zouden wij 

 kunnen nagaan , welke de gevolgen voor onze planeet zouden zijn , 

 indien wij de zonnewarmte eenige malen grooter dachten clan zij nu 

 is , of haar in onze verbeelding wat meer nabij plaatsten , waardoor wij 

 dezelfde uitwerking zouden teweeg brengen. Maar liever clan ons in 

 dergelijke bespiegelingen te verdiepen , willen wij ons op een meer 

 vast voetstuk gaan plaatsen , door uit den aard en het wezen der fos- 

 siele planten en dieren in geologische tijdperken feiten te verzamelen , 

 die ons kunnen leiden tot eene beoordeeling van de gemiddelde jaar- 

 lijksche temperaturen der streken waar die planten en dieren gevonden 

 zijn. Die feiten en de daaruit af te leiden gevolgtrekkingen zullen onze 

 grondslag zijn , waarop wij moeten voortbouwen. Eerst dan kunnen wij 

 het wagen omtrent de veranderlijkheid der drie bovengenoemde fac- 

 toren eenige hypothesen te bespreken , te wikken en te wegen , hypo- 

 thesen , die ons de redenen trachten te verklaren , waarom het in die 

 tijdperken met de klimaatgordels der aarde aldus gesteld was. 



't Mag ongetwijfeld bekend worden verondersteld, dat de lagen, 



