266 HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 



te danken aan de rivieren , die vroeger of wel een breedte hadden over- 

 eenkomende met de breedte der vorming zelve of wel regelmatig buiten 

 hare bedding traden , zoodat zij jaarlijks kolossale oppervlakten over- 

 stroomden. 



Wij zagen boven , dat bijna al deze klei ligt op zand en kiezel , dat 

 wil zeggen: de klei bedekt eene formatie die eerder is ontstaan en 

 die door de geologen "het diluvium" wordt genoemd. Om denaarden 

 de uitgestrektheid van het diluvium te leeren kennen , moeten wij nog 

 een stap terugtreden en ons denken op het einde der periode die de 

 quarternaire vooraf ging, n. 1. op het einde der tertiaire periode. 

 Europa was toen ten tijde een groot eiland dat zich van het oosten 

 tot het westen uitstrekte. Ons vaderland en een deel van België , 

 Denemarken , de noordelijke gedeelten van Duitschland , Polen en Rus- 

 land bestonden toen niet. Eene zee strekte zich uit van de Noordpool 

 tot Calais; het zuidelijke strand dezer zee liep van Calais door een 

 gedeelte van België naar Bonn, van hier naar het Hartsgebergte in 

 N. W. richting. Van den noordrand van het Hartzgebergte in Z. W. 

 richting met een diepe golf naar Thüringen , dan dwars door Saksen, 

 maar zuidwaarts van Dresden naar het Reuzengebergte en de Sudeten, 

 door Polen en Rusland tot aan Tula, ten Z. van Moskou, en van 

 hier in N. W. richting , om aan het noordelijke gedeelte van het Uralge- 

 bergte aan de noordelijke ijszee te eindigen. Alles wat van het tegenwoor- 

 dige Europa boven die grenslijn ligt was zee, met uitzondering van 

 een paar gletscher-eilanden , n. 1. een deel van het tegenwoordige 

 Groot-Brittanië en Ierland en een deel van Scandinavië. 



Indien wij ons in andere werelddeelen begeven , dan vinden wij dat 

 Noord-Amerika een eiland was , dat zich van het noorden tot het 

 zuiden als een smalle strook boven de oppervlakte der zee verhief. 

 Een groote oceaan strekte zich uit van de noordpool tot aan Balti- 

 more. En indien men van deze stad en in W. richting eene lijn trekt 

 tot deze de Mississippirivier snijdt en vandaar ongeveer evenwijdig 

 met het Rotsgebergte eene tweede lijn , tot de tegenwoordige Noordkust 

 van Noord-Amerika, dan was in die periode alles wat N. en Oostwaarts 

 van deze lijn ligt eene opene zee. Nieuwere onderzoekingen hebben 

 voorts waarschijnlijk gemaakt, dat Centraal- Amerika nog niet bestond, 

 dat derhalve de Atlantische en Stille oceanen met elkaar waren verbonden. 

 Op gelijke wijze zien wij waarschijnlijk in Noord- Afrika eene groote zee (de 

 Sahara woestijn) , die westwaarts met den Atlantischen oceaan samen- 



