het klimaat der voorwereld. 269 



marmotten, die thans de noordelijkste streken of de hoogste ge- 

 bergten van Europa bewonen , bevolkten toen de vlakten van Mid- 

 den-Europa. Noordsche schelpdieren zijn gevonden in britsche mee- 

 ren. Als boomen vond men niets dan berken en denne]n, terwijl 

 de mossen van het hooge noorden overal voorkwamen. De noordsche 

 planten van Zweden en Noorwegen waren toen in Europa algemeen , 

 zij hebben zich later, toen het klimaat warmer en meer en meer tot 

 het tegenwoordige werd , naar de hoogste toppen teruggetrokken. De 

 grootste zoogdieren van dien tijd, zooals de mammoeth en de neus- 

 horen d i e r e n met beenen neusmiddenschot (Rhinoceros tichorhinus) , 

 waren met dikke wolharen bekleed, zoodat zij de strenge koude ge- 

 makkelijk konden doorstaan. In welk klimaat zouden al deze dieren 

 kunnen geleefd hebben , anders als in een , dat wij het best met dat 

 der poolstreken kunnen vergelijken? 



Werkelijk is bovenstaande redeneering zeer verleidelijk, en gerui- 

 men tijd heeft dan ook de meening geheerscht, dat ten tijde van de 

 gletschers der diluviaalperiode de temperatuur van de aarde vele graden 

 lager was dan tegenwoordig. A. de la rive , is de eerste geweest , 

 die deze meening bestreden heeft en op grond van de natte zomers 

 van 1812 — 1818, toen de gletschers in Zwitserland zeer waren toege- 

 nomen , als reden van de gletschcrvorming in het diluviale tijdperk 

 vooral de vochtigheid van de atmospheer aangaf. Dat er op het einde 

 der tertiaire periode weinig land was, hebben wij gezien en dat 

 de rivieren , die er in de quartaire periode gevormd werden , breede 

 beddingen hadden en het land zeer dikwijls aan groote overstroom in- 

 gen was blootgesteld, bewijst ons de lössformatie. Halen heer en zijne 

 voorgangers fossielen aan tot steun van hun gevoelen , de aanhangers 

 van de la rive , waaronder de saportas eene eerste plaats bekleedt , trek- 

 ken evenzoo uit gevonden versteeningen , waaronder velen die van voor 

 weinige jaren dagteekenen, m. i. krachtige bewijzen voor de meening, 

 dat de temperatuur toen in de vlakten niet beneden, misschien wel 

 boven de tegenwoordige was. 



Zoo mag men niet uit het oog verliezen , dat behalve de m a m m o e t h , 

 die ruwharig was , ook eene andere olifantsoort (Elephas antiquits) is 

 gevonden, die, blijkens de tanden, na verwant is zoowel aan den 

 afrikaanschen als aan den indischen naamgenoot. In datzelfde tijdperk 

 leefde het afrikaansche nijlpaard aan de oevers? van de Seine. 

 Dezelfde natuuronderzoekers, e. lartet en a. gaudry hebben een 



