HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 281 



er was geen onderscheid tusschen den plantengroei in het hooge noor- 

 den of in de nabijheid van den evenaar; de eilanden van het toen- 

 malige Europa verheugden zich in een warm indisch-australisch klimaat , 

 hetzelfde wat wij gedurende de oudste krijtvormingen hebben waar- 

 genomen en dat nog in de eoceënperiode over een groot gedeelte der 

 aardoppervlakte heerschende was. 



Gaan wij nog verder in de aardlagen terug en wel naar de Trias- of naar 

 de Steenkolenperiode , dan mogen wij andere , thans niet meer bestaande 

 plantenvormen vinden , nieuwe soorten van boomvarens of reusachtige 

 paar denstaarten, die langs onmetelijke moerassen troonden , of den 

 grootsten rijkdom zien in overschoone varens van allerlei afmetingen en 

 die aantreffen op alle gedeelten van den aardbol , overal wijzen ons 

 dezelfde planten- of diersoorten op een gelijk klimaat met veel warmte 

 en vooral veel vocht. Want groote landoppervlakten zijn er niet. Ver- 

 brokkelde eilanden door straten afgesneden , maar niet zelden tot archi- 

 pels verbonden , rijzen uit de zee op en zijn bijna onzichtbaar door 

 zware neveldampen , die door eene warme zon steeds worden gevoed ; 

 de planten in die verzadigde warme atmospheer tot krachtige boomen 

 opgroeiend , vormen ondoordringbare wouden , wier drassige bodem 

 aan groote landdieren geen genoegzamen steun kan verschaffen. 

 Reusachtige salamanders kruipen daar over de oppervlakte van 

 deze moerasveenen en laten hunne voetsporen achter langs het 

 zeestrand. 



Hier braken vulkanen gloeiende lavastroomen uit of slingeren kolos- 

 sale granietblokken hoog in de lucht. Met de oogen van den geest 

 zien wij ginds een eiland , waarop eenige dagen geleden nog de weel- 

 derigste flora hare kruinen ten hemel hief ten gevolge van eene vul- 

 kanische aardstorting in de zee wegzinken, terwijl elders een ander 

 eiland dat misschien duizende jaren geleden zich boven de oppervlakte 

 der zee verhief, gedeeltelijk te voorschijn komt om op nieuw door eene 

 weelderige flora bedekt te worden. Zoo ontstonden in die voorwereld- 

 lijke tijdperken de oude steenkolen-lagen , die afwisselen met versteende 

 lagen van zeeklei en zand , waarin honderde diersoorten begraven liggen. 

 De eilanden Melville , Bathurst en Prins Patrick in het hooge noorden 

 hebben steenkoolbeddingen , welke tot de oudste aardlagen behooren 

 en de overtuigende bewijzen zijn voor de stelling : dat in de oudste 

 geologische tijdperken zoowel de planten als de dieren ons aantoonen, 

 dat een gelijkmatig zeer vochtig en warm klimaat, hooger misschien 



