HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 291 



ding te maken van eene theorie , het eerst verkondigd door wett- 

 stein in zijn werk "Dfe Strömungen des Festen, Flüssigen und Gas- 

 förmigen" waarin deze schrijver, om de aanwezigheid van de steen- 

 kolenbeddingen op Spitsbergen te verklaren, al deze tropische plan- 

 ten onder de keerkringen laat groeien en bloeien en ze tegelijk 

 met de daar gevonden fossiele dieren door zeestroomen laat transpor- 

 teeren naar de noordpool , waar zij bezonken zijn ! ! Andere kosmische 

 verschijnselen heeft men aangevoerd als vermoedelijke oorzaken van 

 de warme klimaten der voorwereld. Zoo heeft james croll in een uit- 

 gebreid werk: "Climate and Time in their geological relations. Lon- 

 don 1875", als hoofdoorzaak genoemd: de periodieke veranderingen van 

 de excentriciteit der aardbaan. Zoo als bekend mag worden vooronder- 

 steld, is de loopbaan der aarde om de zon geen cirkel maar eene 

 ellips , die echter geene standvastige excentriciteit of uitmiddelpuntig- 

 heid heeft ; deze verandert langzamerhand binnen zekere grenzen zóó , 

 dat de baan tegenwoordig meer en meer tot den cirkel nadert. Na on- 

 geveer 23900 jaren zal die excentriciteit haar minimum bereikt hebben , 

 om dan weer langzamerhand toe te nemen. Den gemiddelden afstand van 

 de aarde tot de zon stellen wij op 91.400.000 engelsche mijlen 5 de grootste 

 excentriciteit is ongeveer 1 j iz en de kleinste I / 3 6 . Als de aardbaan hare 

 grootste excentriciteit heeft, dan is de aarde, in het aphelium zijnde, 14 

 millioen engelsche mijlen verder van de zon verwijderd dan wanneer 

 zij in het perihelium , dus de zon het meest nabij is. Thans is dit ver- 

 schil ongeveer 3 millioen mijlen. Tevens moeten wij in het oog hou- 

 den , dat in het tegenwoordige tijdperk de aarde , als het noordelijke 

 halfrond winter heeft, het kortst bij de zon staat (perihelium), daar- 

 entegen in de zomer er het verst van verwijderd is. Maar ook deze 

 toestand is aan periodiciteit onderhevig ; de periode duurt namelijk in 

 een rond getal 21000 jaren. Uit croll's berekeningen volgt nu, dat 

 in ongeveer 10000 jaren de zomer van het noordelijk halfrond zóó zal 

 vallen , dat de aarde dan het meest nabij de zon is , en de winter als 

 de aarde er het verst van af, (aphelium). Op het zuidelijke halfrond is 

 natuurlijk de toestand juist omgekeerd. In de tijdperken , waarin de aarde 

 haar maximum van excentriciteit heeft en de aarde in den winter in 

 het aphelium staat, dus het verst van de zon verwijderd is, zullen de 

 winters lang en koud zijn op het noordelijke , kort en warm op het zui- 

 delijke halfrond , maar de zomers zullen kort en warm zijn op het noor- 

 delijke en lang en koud op het zuidelijke halfrond. Gedurende die lange 



