HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 295 



gelegen o. a. in de omstandigheid , dat de verschillende planeten een e 

 zeer ongelijke massa hebben, die, welke het verst verwijderd zijn van 

 de zon in het algemeen ook het geringste gewicht hebben , terwijl bijv. 

 Mercurius , welke het meest nabij de zon is , ook de grootste dicht- 

 heid heeft. 



Nadat de aarde als ring van de toekomstige zon is afgeslingerd , zijn 

 achtereenvolgens Venus en Mercurius ontstaan , en het is zeer goed 

 denkbaar, dat toen, waarschijnlijk millioenen jaren geleden, de aarde 

 in de steenkolenperiode of in eene nog vroegere verkeerde en de zon 

 die haar bescheen niet dien graad van dichtheid had , welken zij tegen- 

 woordig bezit. Haar licht was daarom ook minder schel , meer dof 

 en nevelachtig. Zij was toen ook grooter van middellijn. Nemen wij 

 bijv. aan dat zij een middellijn had ongeveer van de grootte van de 

 baan van Mercurius. Zij zou dan door ons worden gezien onder een 

 hoek van 40°, en dus bijna '/ 5 gedeelte van den horizont bedekkenen 

 zoo veel licht geven en zoo langdurige schemeringen teweegbrengen , 

 dat er van stikdonkere nachten geen sprake zou zijn. Hare stralen 

 zouden over de polen heengaan. Indien wij de zon met eene middellijn 

 denken gelijk aan de halve grootte der Mercuriusbaan , dan zouden 

 wij de zon toch nog onder een hoek van ongeveer 20° zien, dus zij 

 zou ons toch nog 40malen grooter schijnen dan nu 't geval is. Tenge- 

 volge van hare mindere dichtheid zou zij met eene zachter licht eene 

 meer gelijkmatige warmte over de aarde verspreiden. Door hare grootte 

 zouden de schemeringen langer , dus de nachten korter worden en meer 

 verticale stralen worden uitgezonden, waardoor de tropische streken 

 tot ver boven onze breedten , dus meer naar het noorden en zuiden , 

 zouden worden uitgebreid. Bij langzame vermeerdering van dichtheid 

 is de zon kleiner van middellijn geworden, zoodat het licht krachtiger 

 en de warmte intensiever geworden is , doch de tropenstreken der aarde 

 smaller geworden zijn. 



't Is niet te ontkennen , dat deze hypothese vrij natuurlijk de alge- 

 meene levens verschijnselen verklaart, die wij in de verschillende voor- 

 wereldlijke tijdperken hebben leeren kennen. Zijn er echter ook andere 

 oorzaken , die van invloed kunnen zijn geweest op die levensverschijn- 

 selen , oorzaken die wij op onzen aardbol zelf te zoeken hebben. Kan , 

 om ééne dier oorzaken te noemen , eene andere verdeeling van land en 

 water over de aardoppervlakte niet voor een zeer groot deel tot dat 

 gelijkmatige tropische klimaat hebben bijgedragen? 



