298 HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 



maalklimaat zelfs tot 30° N.B. hooger is dan het zeeklimaat; ten ge- 

 volge van de zeestroomingen en de groote soortelijke warmte van 

 het water wordt dit verschil naar de polen toe schielijk groot. 



Een tweede factor , die bij de beoordeeling van het klimaat in geolo- 

 gische tijdperken niet moet worden uit het oog verloren, is de bewol- 

 king, die bij de weêrs- of klimaatsveranderingen in onze noordelijke 

 breedten een eigenaardige rol speelt. Onze drooge landwinden (N.O. 

 winden) bijv. zuigen als het ware al onze wolken op , waardoor de uit- 

 straling in den nachterijken hemel wordt bevorderd en de aarde dus 

 afkoelt. Daar in die voorwereldlijke tijdperken dergelijke droge land- 

 winden niet bestonden, was de bewolking eene meer regelmatige en 

 standvastige. De sierlijke wolkhoopen, die in onze hoogere breedten 

 dikwijls een spel der winden zijn , waren vermoedelijk afwezig ; zoowel 

 de lucht- als de zeestroomingen hadden een zeer regelmatig verloop , om- 

 dat noch uitgestrekte vaste landen , noch hooge bergketenen ze van hunne 

 gewone richting konden doen afwijken. Denken wij ons nu aan de keer- 

 kringen en elders weinig vast land, maar eilanden van grootere of klei- 

 nere afmetingen en de zon in haren tegenwoordige toestand en dicht- 

 heid , dan zullen de luchtstroomingen zeer sterk met waterdamp beladen 

 naar hoogere breedten afvloeien in streken, die minder door de zon 

 verwarmd worden, en daar zal de waterdamp als nevel of wolken zicht- 

 baar worden en neerslaan, maar, dewijl de luchtstroomingen constant 

 zijn , zullen de wolken een overal gelijkmatig dichten gordel vormen , 

 die van de polen naar den evenaar in dikte zal afnemen. De nachte- 

 lijke afkoeling zal er door verminderd worden en het klimaat op de 

 weinig zich boven het niveau der zee verheffende eilandstrooken stand- 

 vastig zijn. Maar de zeestroomingen , die het water van den evenaar naar 

 hoogere breedten toevoeren , zullen het klimaat op die breedten ook ver- 

 hoogen , zooals zij reeds nu doen. Dr. probst heeft nu uit metereologische 

 tabellen , die door prof. von zech zijn samengesteld , afgeleid , dat als men 

 rekening houdt met de dichte wolkenlagen, welke in die geologische 

 tijdperken, zooals wij boven zagen, de aarde moeten omhuld hebben, 

 de gemiddelde temperatuur op de verschillende breedte verkregen wordt , 

 door de kolommen 4 en 3 van bovenstaande tabel bij elkaar te tel- 

 len. Wij vinden dan als de vermoedelijke gemiddelde temperatuur de 

 volgende getallen : 



