HET KLIMAAT DER VOORWERELD. 299 



Vermoedelijke gemiddelde tempe- 

 Breedtegraad ratuur in de oudste voorwe- 



reldlijke tijdperken. In ronde getallen. 



90 18,6° C. 



80 17,72 



ruim 17.5 



70 . : 17,1 „ 



60 16,4 „ 



50 18,8 „ „ 18,5 



40 19,72 „ „ 19,5 



30 20,76 „ „ 20,5 



20 23,87 „ ongeveer 24 



10 25,60 „ ruim 25,5 



26,34 „ „ 26 



Een beschouwing van deze laatste tabel leert ons, dat, als de zon in 

 die oude geologische tijdperken in haren tegenwoordigen physischen 

 toestand had verkeerd, de gemiddelde temperatuur in het steenkolen- 

 tijdvak van de landen binnen den noordpool-cirkel volgens probst 

 ongeveer 17.5° C. zou geweest zijn , eene temperatuur die , probst erkent 

 het zelf, niet of ternauwernood voldoende is voor het leven van de 

 tropische planten en dieren van de Steenkolen-, Trias- en Juratijdvak- 

 ken. Hij neemt daarom zijne toevlucht tot de eigen warmte der aarde 

 en tracht aan deze bron de meerdere hoeveelheid warmte te ontleenen , 

 die de dieren en planten welke toen de aarde bevolkten om te leven 

 noodig hebben. Wij gelooven dat dit gedeelte van zijne uiteenzetting 

 het zwakste is , om redenen die wij vroeger ontwikkelden. Liever zou- 

 den wij blandet's nevelzon thans te hulp willen roepen , om ons die 

 meerdere warmte te verklaren. Eene dergelijke zon met hare matte 

 licht- en warmtestralen en voortdurende schemering , waardoor de nachten 

 aan de dagen werden gekoppeld , vergoedde door den duur van haar 

 licht de mindere intensiteit. Een dichte wolkengordel omhulde de aarde 

 en deed haar, van buiten gezien, gelijken op de planeten Jupiter en 

 Saturnus , die , volgens de waarnemingen der astronomen , thans nog door 

 een dergelijken gordel van wolkenlagen , welke evenwijdig loopen met 

 den evenaar (strepen) omgeven worden. Eene nevelzon schoot hare mat- 

 glanzende lichtstralen door dit omhulsel der aarde en liet in haar nevel- 

 achtige licht op alle breedten varens en reusachtige paar denstaarten 

 ontwikkelen (steenkolenperiode). Die toestand bleef voortduren in de 

 Trias- en Jura-periode ; de nevelzon werd kleiner van afmetingen maar 



