IETS OVER DE CHLADNISCHE KLANKFIGUREN. 303 



In poggendorff's Annalen, Band 103, pag. 620, schreef ik in 1858 

 nagenoeg het volgende ; ik heb daaruit , op een enkele uitzondering 

 na, weggelaten, wat hier niet rechtstreeks te huis behoort. 



Over de wijze waarop men geluidsfiguren kan voortbrengen en opmer- 

 merkingen over longitudinale trillingen. 



Zij , die zich met het voortbrengen van Chladnische figuren bezig 

 hielden, zullen opgemerkt hebben, dat het niet gemakkelijk is, deze 

 scherp afgezet in een sierlijken vorm te doen optreden. Er behoort dik- 

 wijls een herhaald strijken en zekere handigheid toe , en er moeten soms 

 kunstgrepen worden aangewend. Wil men namelijk eenigszins samen- 

 gestelde vormen verkrijgen , zoo is de samenwerking van meer perso- 

 nen noodig, om de plaat op verschillende punten met de vingertoppen 

 aan te raken of te drukken. Vooral wordt dat vereischt, als men op 

 eene , in het midden op een voet bevestigde , ronde plaat concentri- 

 sche cirkels wil te voorschijn roepen. In de meeste gevallen , zooals 

 chladni zelf zegt, gelukt het niet, en men heeft later daartoe aanbe- 

 volen, om in het midden van de ronde of metalen schijf een gat te 

 maken , en daar doorheen met een strijkstok of een band de excen- 

 trisch bevestigde plaat aan te strijken , of wel om dit gat kleiner te 

 maken , de schijf dan aan het einde van een houten of glazen stang 

 te bevestigen , en deze laatste te wrijven met een doek , die met hars 

 bestreken of vochtig gemaakt is. 



Ik ben zoo gelukkig geweest, bij het gebruik van op vaste voeten 

 rustende schijven , op zeer eenvoudige wijze , zonder hulp van anderen, 

 concentrische cirkels te verkrijgen en de klankfiguren plotseling met 

 den toon te doen ontstaan , zóó scherp begrensd , als dit op de ge- 

 wone wijze niet mogelijk is, en waarbij zij bovendien een vorm ver- 

 krijgen , dien men , zonder eenige mislukking , telken reize kan oproe- 

 pen. Men zet namelijk een stok loodrecht op een klankschijf, die door 

 middel van een schroef, onbeweeglijk op een van onderen breeden 

 voet stevig is bevestigd, vat den stok met de volle hand flink in het 

 midden aan, drukt hem sterk op de schijf, om 't even waar, behalve 

 op de -schroef, en strijkt zijn bovenhelft, aan den top beginnende, 

 van boven naar beneden met de andere hand door een lapje laken of 

 flanel , dat met harspoeder is bestrooid. Zoodra de toon zuiver is, springt 

 het op de plaat uiterst dun verspreide laagje zand als een geheel plot- 

 seling op, en zet een scherp begrensde figuur af. Ten einde het om- 

 kantelen der schijf te vermijden , drukt men den voet op het verbreede 



