300 IETS OVER DE CHLADNISCHE KLANKFIGUREN. 



stok noodzakelijk blijven, tenzij men tot aanrakingspunten de toevlucht 

 wil nemen. 



Het verdient vermelding , dat er wederkeerig omzetting van de trans- 

 versaaltrillingen der plaat in longitudinale van den stok plaats grijpt. 

 Heeft men namelijk stok en schijf een toon doen geven en houdt dan 

 plotseling met strijken op, terwijl men den eerste op de laatste sterk 

 gedrukt houdt , zoo duurt de toon in de staaf nog een oogenblik voort , 

 en men neemt in het boveneind , door de eigenaardige roteerende be- 

 weging van de hand waar, dat zij op nieuw longitudinaal trilt. 



Wanneer ik de stokken B of D enkele centim, van het middelpunt 

 der ronde plaat zet, ontstaan er drie concentrische cirkels. Zijn deze 

 op enkele plaatsen niet zuiver, zoo kan men ze door verzetting van 

 den stok volmaken. Men kan voor denzelfden toon de knooplijnen voort- 

 durend laten oprukken , en dan is het verrassend te zien , hoe bij die 

 oprukking het zand zich als één massa opheft , en zich oogenblikkelijk 

 tot vorming van andere knooplijnen neerzet. 



Strooit men tusschen het zand het bekende stuifpoeder (lycopodium) , 

 zoo hoopt zich dit , door een enkelen korten streek , oogenblikkelijk 

 op de buiken der schijf in sierlijke ronde heuveltjes op. Een verande- 

 ring in ligging van die heuveltjes is voor denzelfden stand der staaf 

 onmogelijk. Een enkele maal wandelen zij er over. 



Voor de ronde en elliptische platen zijn al de beschreven stokken 

 zeer bruikbaar. Voor de vierkante en driehoekige voldoen A, B en C 

 het best. E werd zelden gebruikt. De lengtetrillingen van zeer dunne 

 staven kan men slechts met zeer veel moeite in de genoemde groote 

 platen tot transversale maken. Met glazen buizen van 1,5 M. gelukt 

 het ook zelden. Zij geven op de plaat gezet geen toon. Misschien zou 

 men daartoe kleinere platen of geheel massive langere staven moeten 

 gebruiken, of wel de glazen buizen met een, buiten de opening rei- 

 kende , kurk van onderen kunnen sluiten. 



Indien men een vlies van dun papier over een vierkant of rond hou- 

 ten raampje spant, het met een klemschroef horizontaal bevestigt, en 

 de staaf loodrecht op den rand zet en toon laat geven , zoo ontstaan er 

 ook klankfiguren. 



Door den stok E in het midden, tusschen een bankschroef, aan den 

 rand der tafel bevestigd, in een weinig van den horizontalen stand 

 afwijkende richting , stevig vast te klemmen , kan men de lengtetrillin- 

 gen , in den stok opgewekt , voor een groot auditorium op de volgende 



