308 ' IETS OVER DE CHLADNISCHE KLANKFIGUREN. 



zou uitkomen , en ook omdat ik geen blauw zand meer bezat , wit zand 

 genomen en tot dragende vlakte dof , zwart papier gebruikt. Jammer 

 dat bij het onvermijdelijk aandrukken de half kogel vormige heuveltjes 

 van het stuifmeel niet meer met al hun zachtheid en bevallige groe- 

 peering in het oog konden vallen. Op de plaat zelf dragen die opeen- 

 hoopingen de onmiskenbare bewijzen, dat daar op die buiken mikros- 

 kopische cyclonen of dwarrelwinden hebben plaats gegrepen. Bij het 

 aanhouden van den toon zijn zij steeds in roteerende beweging. 



Ik meen te mogen vooronderstellen, dat de genoemde wijze van be- 

 vestiging der figuren de voorkeur verdient boven die door savart daar- 

 toe aangegeven. Zeker is zij eenvoudiger. Yerder zij vermeld , dat de 

 gewone , helder doorschijnende gelatine door geen stijfsel of gom te 

 vervangen is. Beide trekken bij het drogen het papier te veel samen , 

 terwijl bovendien de eerste de zandkorrels niet genoeg vast houdt en 

 de laatste het papier hinderlijk doet glanzen. (Zie verder het Bijvoeg- 

 sel.) Tot illustratie en verduidelijking van het medegedeelde zijn veer- 

 tien van de alzoo verkregen platen voor deze gelegenheid gephotogra- 

 peerd en verkleind, ten einde ze door den houtgraveur gemakkelijk zouden 

 kunnen worden overgenomen en tot afdrukken geschikt gemaakt. 



De lezer is thans voor de eerste maal in staat gesteld het, door de 

 natuur zelve , langs den beschreven weg gevormde waar te nemen. Het 

 zal hem in het oog vallen , dat het karakter dezer figuren hier en daar 

 aanmerkelijk van de door chladni of anderen verkregene verschilt, en 

 vooral wat chladni in zijn doorwrocht , klassiek werk : Traite d'acous- 

 tique , opgedragen aan napoleon Ie grand, Paris 1808 pag. 126 en 

 127 zegt, namelijk dat de vorm der knooplijnen altijd gebogen is en ge- 

 lijkt op hyperbolen, cycloïden en andere soorten van krommen (strehlke 

 zegt hem dit na) , en verder , dat op de plaatsen , waar de lijnen elkan- 

 der snijden, zij zich altijd verbreeden en daar dus eigenlijk noch knoop 

 noch buik bestaat. Zie fig. 2, 3, 4, 14, enz. Verder ben ik , even als hij , 

 gewaar geworden , dat de tonen , behoorende bij de figuren , waar het 

 binnengedeelte van de plaat door genoegzaam aaneenverbonden knoop- 

 lijnen is ingesloten (zie fig. 1, 2, 6, 14), zich door een bijzonderen 

 klank of kleur van de andere onderscheiden; zij zijn minder aange- 

 naam en het is of de octaaf er in doorheen schemert. 



Uit het voorbericht van bovengenoemd merkwaardig boek blijkt , dat 

 chladni reeds voor ongeveer honderd jaar met zijne proefnemingen 

 aangaande de geluidsfiguren begon. 



