GESCHIEDENIS VAN DEN VLEUGELVINGER. 329 



de processus uncinatus , die ook bij den krokodil, doch hier slechts 

 kraakbeenachtig, wordt gevonden. Het eerste paar ribben of de beide 

 eerste paren onderscheiden zich soms door een groote dikte {Pt. dubius, 

 Pt. longicollis , Pt. wurtembergicus). Quenstedt meent in deze ribben 

 een plaatsvervanger voor het ontbrekende sleutelbeen te hebben ge- 

 vonden , doch dit kunnen zij niet zijn , omdat geen enkele bekende 

 pterodactylus een sleutelbeen heeft, en slechts enkele soorten zulke 

 dikke eerste ribben hebben. 



De buikribben der vleugelvingers gelijken niet op die der vogels, 

 noch op die der zoogdieren , maar wel op die der reptielen. Goldfuss 

 noemde de buikribben van den Pt. crassirostris borstribben , of zulken 

 die met het borstbeen verbonden waren. Bij den Rhamphorhynchus 

 ziet men nog eigenaardige beenachtige ribbenuitsteeksels , die door von 

 meyer in het eerst met de schuinse uitsteeksels der borstribben van 

 vogels en krokodillen vergeleken werden , doch die hij later voor or- 

 ganen hield die aan buikribben beantwoorden. Bij den Rhamphorhyn- 

 chus Gemmingi vindt men 6 paar buikribben. Voor de andere ptero- 

 dactylen is hun getal niet met zekerheid te bepalen. 



Het borstbeen. Het borstbeen der vleugelvingers gelijkt op dat 

 der vogels en ook min of meer op dat der hagedissen. Het bestaat uit 

 een eenvoudige plaat, zonder de bij de vogels voorkomende insnijdin- 

 gen , gaten en kam : ook vormt het geen zoo groot schild als bij de 

 vogels , waar het borst en onderlijf bedekt. Het vormt bij de pterodac- 

 tylen een flauw gewelfd beenig schild , breeder dan lang , en dus eer- 

 der te vergelijken met het borstbeen van zulke vogels die slechts ge- 

 brekkige vleugels hebben , zooals de struisvogels en anderen , dan met 

 dat van vogels die goed kunnen vliegen. Het vertoont geen kam of 

 kiel , en men kan daaruit besluiten dat , daar de gelegenheid tot aan- 

 hechting van krachtige spieren om te vliegen ontbrak , de pterodacty- 

 len ook geen goede vliegers kunnen zijn geweest. In het ontbreken 

 van een borstbeenskam schijnt intusschen slechts een aanwijzing te 

 liggen , dat de vleugelvingers geen vogels waren. Het borstbeen der 

 vledermuizen gelijkt zelfs, door het bezit van een kam, meer op dat 

 van den vogel. Maar ook de mol heeft een borstbeenskam , en derhalve 

 kan zulk een kam niet onvoorwaardelijk voor een kenmerk van een 

 vliegend dier gehouden worden : zij bewijst slechts dat er groote en 

 dikke borstspieren bestonden, die daaraan bevestigd waren. Zelfs bij 

 zulke zwemvogels die niet kunnen vliegen, is een kam tot aanhechting 



